Kamulaştırma bilgileri ve güzergâhları gösterilen enerji nakil hatlarının yapımı amacıyla bazı taşınmazların Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 5036 sayılı Karar, çoğu zaman taşınmazın tamamını değil, hattın geçtiği şeridi ilgilendirir. Bu ayrım, hem bedelin hesaplanmasında hem de malikin ileri süreceği itirazlarda belirleyicidir.
Mülkiyet Kamulaştırması mı, İrtifak mı?
Enerji nakil hattı projelerinde çoğunlukla direk yerleri için mülkiyet, iletken hattının geçtiği koridor için ise irtifak hakkı kamulaştırması yapılır. İrtifakta tapu malik üzerinde kalır; ancak koridor üzerinde yapılaşma ve kullanım kısıtlanır. Bedel, bu kısıtlamanın taşınmazın değerinde yarattığı azalma üzerinden hesaplanır. Dolayısıyla tartışmanın merkezi, değer kaybı oranıdır.
Güzergâh ve Ekli Cetvellerin Kontrolü
Karar ekindeki cetvellerde ada, parsel, kamulaştırılacak alan ve niteliği yer alır. Malikin ilk yapması gereken, kendi parseline ilişkin satırın tapu kaydıyla birebir uyuşup uyuşmadığını denetlemektir. Yüzölçümü, malik adı veya nitelik bilgisindeki uyumsuzluklar, sürecin ilerleyen aşamalarında düzeltilmesi zor sorunlara dönüşür.
Bedeli Etkileyen Somut Unsurlar
- Koridorun parseli ortadan mı, kenardan mı böldüğü.
- Taşınmazın tarım arazisi mi, arsa niteliğinde mi olduğu.
- Kalan kısmın ekonomik olarak kullanılabilirliğinin sürüp sürmediği.
- Üzerindeki dikili ağaç, sera, sulama tesisi gibi unsurlar.
- İmar planındaki durumu ve yapılaşma hakkının hangi ölçüde kısıtlandığı.
Fiilen El Atma Önce Gerçekleşmişse
Bazı dosyalarda hat, kamulaştırma işlemi tamamlanmadan geçirilmiş olur. Bu durumda kamulaştırmasız el atma tartışması gündeme gelir ve talep, usulüne uygun kamulaştırmadaki bedel talebinden farklı bir hukuki temele oturur. Direklerin dikildiği veya iletkenin geçirildiği tarihin fotoğraf, uydu görüntüsü ya da tespit tutanağı ile belgelenmesi bu noktada değer taşır.
Süreç Boyunca Malikin Kontrol Listesi
Tebligatın hangi tarihte yapıldığı, keşif gününün öğrenilip öğrenilmediği, rapora itiraz süresinin kaçırılıp kaçırılmadığı ve depo edilen bedelin çekilmesinin hangi sonucu doğuracağı; bu dört başlık, dosyanın seyrini büyük ölçüde belirler. Özellikle depo edilen bedelin ihtirazi kayıt konulmadan alınması, sonraki itirazları zorlaştırabilir.
Metin genel çerçeveyi aktarmaktadır; hattın parselinizde izlediği güzergâh ve dosyanızın bulunduğu aşama farklı stratejiler gerektirebileceğinden, karar ekini bir hukukçuyla birlikte incelemeniz uygun olur.