5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu, elektronik ortamda atılan imzanın hukuki sonuçlarını ve elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının yükümlülüklerini düzenler. Kanunun uygulamadaki en önemli çıktısı, güvenli elektronik imzanın elle atılan imzayla aynı hukuki sonucu doğurmasıdır. Ancak bu eşdeğerlik sınırsız değildir ve her elektronik iz, güvenli elektronik imza sayılmaz.
Her Elektronik İmza Aynı Değil
Uygulamada sıkça karıştırılan üç ayrı olgu vardır: tarayıcıdan geçirilerek belgeye yapıştırılan ıslak imza görüntüsü, tablet üzerine parmakla veya kalemle atılan imza ve nitelikli elektronik sertifikaya dayanan güvenli elektronik imza. Yalnızca sonuncusu, Kanun'un öngördüğü teknik koşulları taşıdığında elle atılan imzanın hukuki sonucunu doğurur. Diğerleri delil olarak tamamen değersiz değildir; fakat kendiliğinden imzalı belge gücüne sahip değildir ve içeriği ile aidiyeti ayrıca ispatlanmalıdır.
Hangi İşlemler Elektronik İmzayla Yapılamaz?
Kanun, kendi düzenlemesine bir sınır çizerek kanunların resmî şekle veya özel bir merasime tabi tuttuğu hukuki işlemler ile teminat sözleşmelerinin güvenli elektronik imza ile gerçekleştirilemeyeceğini kabul eder. Bu nedenle taşınmaz devri gibi resmî şekle bağlı işlemlerde elektronik imza tek başına yeterli olmaz. Sözleşme hazırlarken atılacak ilk adım, işlemin şekle bağlı olup olmadığını belirlemektir; aksi hâlde geçerli sanılan bir sözleşme, sonradan şekil eksikliği tartışmasıyla karşılaşabilir.
Uyuşmazlıkta İnkâr Edilirse Ne Olur?
Güvenli elektronik imza ile oluşturulan verinin senet niteliğinde delil sayılması, ispat yükünün dağılımını doğrudan etkiler. Karşı taraf imzayı inkâr ettiğinde, incelemenin odağı ıslak imzadakinden farklıdır; el yazısı bilirkişiliği değil, sertifikanın geçerliliği, imza oluşturma verisinin kime ait olduğu ve zaman damgası kayıtları incelenir. Bu nedenle dosyaya sunulacak materyal yalnızca belgenin çıktısı olmamalı, imza doğrulama raporu ve sertifika bilgileri de eklenmelidir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun delil düzeni içinde bu belgelerin birlikte sunulması, incelemenin sağlıklı yürümesini sağlar.
Sertifika Sahibinin Özen Yükümlülüğü
- İmza oluşturma verisinin başkasıyla paylaşılmaması
- Kayıp, çalıntı veya gizliliğin ihlali hâlinde derhal iptal talebinde bulunulması
- Kurum içinde e-imza kullanımının yetki matrisiyle sınırlandırılması
- Sertifikanın geçerlilik süresinin ve yenileme tarihinin izlenmesi
Özen yükümlülüğüne aykırılık, imzanın kötüye kullanılması hâlinde sertifika sahibinin sorumluluğunu gündeme getirebilir; bu nedenle iptal talebinin zaman kaybetmeden ve kayıt altına alınacak biçimde yapılması önemlidir.
Bu değerlendirme, elektronik imza uygulamasının temel çerçevesini aktarmaktadır. Elektronik ortamda kurulan sözleşmelerde geçerlilik ve ispat sorunları çoğu zaman iş işten geçtikten sonra fark edildiğinden, kurumsal e-imza düzeninin baştan hukuki destekle kurgulanması yerinde olur.