5280 sayılı Karar, kamu kurum ve kuruluşlarının yurtdışı teşkilatını oluşturan birimlerin niteliğine, kurulduğu şehir ve ülkeye, görev alanına, akredite edildiği ülkelere ve bağlı bulunduğu misyonlara ilişkin daha önceki bir Bakanlar Kurulu Kararında değişiklik yapmaktadır. İlk bakışta yalnızca teşkilat şemasını ilgilendiren bu tür düzenlemeler, uygulamada atama, kadro, yurtdışı görev süresi ve o birimde yapılan işlemlerin geçerliliği gibi somut sonuçlar doğurur.
Düzenleyici İşlem Niteliği
Bu tür kararlar bireysel bir kişiyi değil, genel ve soyut bir durumu düzenler. Bu ayrım iki bakımdan önemlidir. Birincisi, düzenlemenin kendisine karşı açılacak dava ile o düzenlemeye dayanılarak yapılan bireysel atama işlemine karşı açılacak dava farklı sürelere ve farklı gerekçelere tabidir. İkincisi, düzenleyici işlem yürürlükte kaldığı sürece kendisine dayanılarak yapılan tüm işlemler için ortak bir hukuki temel oluşturur.
Norm Hiyerarşisi Kontrolü
Bir Cumhurbaşkanı kararı veya Bakanlar Kurulu kararı, dayandığı kanunun çizdiği sınırın dışına çıkamaz. Yurtdışı teşkilat düzenlemelerinde tartışma genellikle şu noktalarda çıkar:
- Birimin niteliğinin değiştirilmesinin kadro ve unvan üzerindeki etkisi
- Görev alanı ve akreditasyon değişikliğinin yetki sınırını nasıl etkilediği
- Kapatılan veya taşınan birimde görevli personelin durumunun nasıl düzenlendiği
- Değişikliğin yürürlük tarihinden önce yapılmış işlemlere etkisi
Atama ve Yer Değişikliğinde Bireysel Sonuçlar
Bir yurtdışı biriminin niteliği veya bağlı olduğu misyon değiştiğinde, o birimde görevli personelin görev süresi, yurtdışı aylığı ve dönüş takvimi etkilenebilir. Personel açısından ilk adım, kendisine tebliğ edilen bireysel işlemin hangi düzenlemeye dayandırıldığını tespit etmektir. Gerekçe olarak gösterilen düzenlemenin metni ve yürürlük tarihi, itirazın dayanağını belirler.
Yürürlük Tarihi ve Kazanılmış Durum
Düzenleyici işlemler kural olarak yürürlüğe girdikleri tarihten sonrası için hüküm doğurur. Bu nedenle bir uyuşmazlıkta önce şu soru cevaplanmalıdır: tartışılan işlem, değişiklikten önceki metne göre mi yapılmıştır, sonraki metne göre mi? İşlem tarihinde yürürlükte olmayan bir hükme dayanılması, tek başına hukuka aykırılık iddiasının çekirdeğini oluşturabilir.
Başvuru Sırası
Bireysel işleme karşı önce idareye başvurulup düzeltme istenebilir; bu başvuru dava süresini etkileyeceği için tarihi belgelenmelidir. Reddin ardından idari yargı yolu gündeme gelir. Görev yeri yurtdışı olduğunda tebligatın hangi tarihte ve hangi usulle yapıldığı ayrıca titizlikle incelenmelidir; süre tartışmalarının çoğu burada doğar.
Bu rehber genel bir bakış sunar. Teşkilat düzenlemelerinden doğan personel uyuşmazlıkları kurumun özel mevzuatına göre farklılaştığı için işleminizi belgeleriyle birlikte hukuki değerlendirmeye tabi tutmanız uygun olur.