5367 karar sayılı düzenleme, "154 kV Akkuş-Korgan-Kavşak HES-Fatsa Enerji İletim Hattı Projesi" kapsamındaki taşınmazların TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Acele kamulaştırma, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesine dayanan istisnai bir usuldür ve normal kamulaştırmadan en önemli farkı, bedel tespiti tamamlanmadan idarenin taşınmaza el koyabilmesidir. Bu rehber, hat güzergâhında kalan taşınmaz sahiplerinin kararın hukuka uygunluğunu nasıl tartışabileceğine odaklanır.
Acelelik Şartı Ayrı Bir Denetim Konusudur
Bir projede kamu yararı bulunması, tek başına acele usulün uygulanabileceği anlamına gelmez. İstisnai usul, olağan kamulaştırma prosedürünün beklenmesinin ciddi bir gecikmeye ve kamu zararına yol açacağı hallerde gündeme gelir. Dolayısıyla iptal davasında iki ayrı iddia birlikte kurulur: projede kamu yararının bulunup bulunmadığı ve acelelik gerekçesinin somut olarak ortaya konup konmadığı.
Enerji İletim Hattı Dosyalarına Özgü Tartışma Başlıkları
- Güzergâh alternatifi: direk yerlerinin ve hat aksının, aynı teknik sonucu daha az mülkiyet kısıtlamasıyla sağlayacak biçimde seçilip seçilemeyeceği.
- Kapsam denetimi: karar ekindeki listede parselin gerçekten yer alıp almadığı, ada-parsel bilgisinin tapu kaydıyla örtüşüp örtüşmediği.
- Kısıtlamanın türü: hattın çoğu parselde mülkiyeti tamamen değil, irtifak hakkı biçiminde kısıtlaması ve buna rağmen taşınmazın kalan kısmının kullanımını fiilen zorlaştırması.
- Yapılaşma hakkı kaybı: hat koridorunun tarımsal kullanım ve imar hakları üzerindeki etkisi.
Dava Hangi Mercide Görülür?
Acele kamulaştırma kararları Cumhurbaşkanı kararı niteliğinde olduğundan, bu kararlara karşı açılacak iptal davaları idari yargıda ve ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülür. Buna karşılık idarenin taşınmaz üzerinde el koyma ve bedel tespiti için açtığı davalar adli yargıda, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde yürür. İki ayrı yargı kolunda eş zamanlı ilerleyen bu sürecin karıştırılması, en sık karşılaşılan usul hatasıdır.
Karar Elinize Ulaştığında İlk 5 Adım
- Resmî Gazete'de yayım tarihini ve karar ekindeki taşınmaz listesini not edin.
- Güncel tapu kaydı, kadastro paftası ve varsa imar durum belgesini temin edin.
- Taşınmazın mevcut kullanımını (ürün deseni, yapılar, ağaç sayısı) tarihli fotoğraf ve tutanaklarla belgeleyin.
- Yürütmenin durdurulması talebini ilk dilekçeye ekleyin; el koyma fiilen gerçekleştikten sonra sonuç almak zorlaşır.
- Bedel tespiti dosyası açıldığında bilirkişi raporuna itiraz için teknik veri hazırlığını önceden yapın.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir ve her parselin konumu, niteliği ve hattın geçiş biçimi farklı sonuçlar doğurabilir. Kararın size etkisini netleştirmek için dosyanızı ayrıntılı biçimde inceletmeniz önerilir.