5436 sayılı Kanun, kamu mali yönetimi ve kontrol rejiminde ve buna bağlı bazı düzenlemelerde değişiklik yapmıştır. Kamu görevlisi açısından metnin önemi teorik değil son derece somuttur: bir harcamanın kim tarafından, hangi belgeye dayanılarak ve hangi kontrolden geçtikten sonra yapılacağı sorusunun cevabı, ileride ortaya çıkabilecek sorumluluğun da sınırını çizer.
Harcama Zincirindeki Roller
Kamu harcaması tek kişinin iradesiyle değil, birbirini denetleyen roller üzerinden gerçekleşir. Harcama yetkisini kullanan, gerçekleştirme görevini üstlenen ve muhasebe işlemini yapan görevlilerin sorumlulukları aynı değildir. Bir kamu zararı iddiası gündeme geldiğinde ilk yapılacak iş, işlemin hangi aşamasında hangi rolün üstlenildiğini belgeyle ayırmaktır. Rol karışıklığı, aslında sorumlu olmayan kişilerin dosyaya dahil edilmesinin başlıca sebebidir.
Strateji Geliştirme Birimlerinin İşlevi
Düzenlemeyle idarelerde mali hizmetlerin yürütülmesine ilişkin yapı netleştirilmiştir. Bu birimlerin ürettiği görüş ve yaptığı ön kontrol, harcama sürecinin belgelenmiş bir aşamasıdır. Uygulamada bu aşamanın kaydının tutulmaması, sonradan yapılan denetimde savunmanın en zayıf noktası haline gelir.
Kamu Zararı İddiası ile Karşılaşınca
- İddianın dayandığı işlemin tarihi ve dayanak belgesi
- Ödemenin hangi ödenek ve hangi harcama kalemine dayandığı
- Ön mali kontrol yapılıp yapılmadığı, yapıldıysa görüşün içeriği
- Zarar hesabının nasıl kurulduğu ve tutarın hangi kalemlerden oluştuğu
Bu dört başlık, savunmanın iskeletini oluşturur. Kamu zararı tartışmalarında sonucu belirleyen genellikle iyi niyet beyanı değil, işlemin mevzuata uygun bir belgeye dayandığının gösterilebilmesidir.
Denetim Raporundan İdari İşleme
Denetim raporunda yer alan bir tespit, kendiliğinden kesinleşmiş bir borç anlamına gelmez. Rapora karşı yürütülecek süreç ile sonrasında tesis edilen idari işleme karşı yürütülecek süreç ayrıdır ve her birinin kendi süresi vardır. Sıkça yapılan hata, rapor aşamasında verilen cevabın sonraki idari işlem için de yeterli sayılmasıdır.
- Rapor tespitine yazılı, belge ekli ve tarihli cevap verin.
- Rolünüzü ve imza yetkinizi gösteren onay belgelerini dosyalayın.
- İşlem tesis edilirse tebliğ tarihinden itibaren dava süresini takip edin.
- Birden çok görevliyi ilgilendiren dosyalarda savunmaları karşılaştırarak çelişki bırakmayın.
Yukarıdaki çerçeve geneldir; kamu zararı ve sorumluluk tartışmaları harcamanın türüne ve kurumun iç düzenlemelerine göre değişir. Somut bir dosyada belgelerin bütün olarak incelenmesi gerekir.