Türkiye'nin belirli ülkelerin umuma mahsus pasaport hamilleri için tanıdığı vizesiz kalış süresini genişleten Cumhurbaşkanı kararları, uygulamada en çok süre hesabı yüzünden sorun çıkarır. Letonya vatandaşlarının turistik ve transit girişlerinde altı aylık dönemde toplam 30 gün olan sürenin her 180 gün içinde 90 güne çıkarılması da bu türden bir düzenlemedir. Aşağıda kararın günlük hayattaki karşılığı, en çok yanlış anlaşılan nokta olan hareketli 180 gün hesabı ve fazla kalışın sonuçları ele alınmaktadır.
Hareketli 180 Gün Nasıl Hesaplanır
90/180 formülü takvim yılına veya sabit bir altı aylık döneme bağlı değildir. Hesap, her giriş ve çıkış gününde geriye doğru 180 günlük pencereye bakılarak yapılır. Bu pencerede geçirilen gün sayısı 90'ı aşamaz. Giriş günü ile çıkış günü de sayılan günlerdendir. Bu nedenle üç ay kaldıktan sonra kısa bir çıkış yapıp yeniden girmek yeni bir 90 gün hakkı doğurmaz; pencere ancak eski günler 180 günü geride bıraktıkça yeniden açılır.
Muafiyetin Kapsamı Dışında Kalan Haller
Karar turistik amaçlı seyahat ve transit geçiş içindir. Türkiye'de çalışma, staj, ücretli faaliyet ya da eğitim gibi amaçlarla bulunma; süre yeterli olsa dahi bu muafiyetin kapsamında değildir. Kalışın 90 günü aşacağı ya da amacın turizm dışına çıkacağı öngörülüyorsa 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu çerçevesinde ikamet izni başvurusu gündeme gelir. Vize muafiyeti ile ikamet izni birbirinin yerine geçmez.
Süre Aşımının Doğurduğu Sonuçlar
Vizesiz kalış hakkının aşılması, yabancılar mevzuatı bakımından izinsiz kalış sayılır. Uygulamada karşılaşılan başlıca sonuçlar şunlardır:
- Çıkışta idari para cezası tahakkuku ve ödenmeden çıkışın zorlaşması.
- Kalış süresinin uzunluğuna göre değişen sürelerle Türkiye'ye giriş yasağı, yani tahdit kaydı konulması.
- Sonraki ikamet izni ve vize başvurularında olumsuz değerlendirme.
Ceza ödenmiş olması giriş yasağını kendiliğinden kaldırmaz; bunlar ayrı işlemlerdir.
Giriş Yasağına Karşı Ne Yapılabilir
Tahdit kaydının varlığı çoğu zaman ancak yeni bir giriş denemesinde ya da başvuru reddinde öğrenilir. Bu noktada izlenecek yol, kaydın hangi gerekçeyle ve hangi süreyle konulduğunun resmî olarak öğrenilmesi, ardından idari başvuru ve gerekiyorsa idari yargı yoluna gidilmesidir. İdari işlemlere karşı dava açma süresi işlemin öğrenilmesine bağlı olarak işlediğinden, tebligatın veya ret bildiriminin tarihinin belgelenmesi kritik önemdedir.
Seyahat Öncesi Kısa Kontrol
- Son 180 gün içindeki tüm Türkiye giriş çıkış tarihlerinizi listeleyin.
- Pasaport giriş çıkış kaşelerinin okunaklı olduğundan emin olun.
- Kalış amacınızın turizm ve transit sınırında kalıp kalmadığını değerlendirin.
- Sürenin aşılma ihtimali varsa çıkış tarihinden önce ikamet izni seçeneğini araştırın.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir. Vize muafiyeti kararları ülkeler arasında ve zaman içinde değişebildiğinden, seyahat öncesinde güncel durumun ve kişisel kayıtların ayrıca teyit edilmesi gerekir.