İzmir ili Dikili ilçesindeki Nebiler Şelalesi ve Mağaraları alanının kesin korunacak hassas alan olarak tescil ve ilan edilmesine ilişkin 6166 sayılı karar, jeolojik oluşumların yanı sıra artan ziyaretçi yoğunluğunun oluşturduğu baskıyı da ilgilendirir. Bu yazı, kararı ziyaret ve rekreasyon faaliyetleri açısından ele alıyor.
Mağara ve Şelale Korumasının Özelliği
Mağaralar, oluşumları binlerce yılı bulan ve müdahaleye karşı geri dönüşü olmayan yapılar taşır. Şelale ve çevresindeki su rejimi de aynı hassasiyettedir. Bu nedenle korumanın kapsamı, alandaki yapılaşma yasağının ötesine geçerek fiziki temas ve kullanım biçimlerini de içerir. Görsel olarak zarar vermediği düşünülen kimi faaliyetler bile kapsam içinde kalabilir.
Ziyaretçiler Bakımından Dikkat Edilecekler
- Alana giriş ve dolaşımın belirlenmiş güzergâhla sınırlı olup olmadığı
- Kamp kurma, ateş yakma ve araç sokma konusundaki kısıtlar
- Mağara içine giriş için ayrıca izin gerekip gerekmediği
- Kaya yüzeyine, sarkıt ve dikitlere temas ile numune alınmasının yasak niteliği
Ticari Tanıtım ve Organizasyon Yapanlar
Alanı tur programına dahil eden, çekim yapan veya organizasyon düzenleyen kişiler için durum ziyaretçiden farklıdır. Ticari amaçlı kullanım, çoğu koruma alanında ayrı bir izin rejimine tabidir. İzin alınmadan yürütülen organizasyonlarda hem organizatöre hem de alanda meydana gelen zarar bakımından sorumluluk doğabilir. Sosyal medyada tanıtım yapılırken alana yönlendirme yapılması, sonradan ortaya çıkan zararlarda organizatörün konumunu ağırlaştırabilir.
Zarar Verilmesi Halinde Sorumluluk
Doğal varlıklara verilen zararlarda idari yaptırımların yanında, zararın giderilmesine yönelik talepler de gündeme gelir. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu çerçevesinde korunan alanlarda, tahribatın niteliğine göre cezai sorumluluk da tartışılabilir. Bu nedenle alanda gerçekleştirilecek her türlü faaliyet öncesinde yazılı izin alınması, sonradan yapılacak savunmanın en güçlü dayanağıdır.
Yerel İşletmeler İçin Uyum Adımları
- Alana yönelik hizmet veriliyorsa ilgili birimden yazılı görüş talep edin.
- Ziyaretçilere yönelik bilgilendirme metinleri hazırlayın ve kısıtları açıkça yazın.
- Alanda kurulan geçici düzeneklerin izin durumunu önceden netleştirin.
- Aldığınız izinleri tarih ve sayısıyla arşivleyin.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Alanda planladığınız faaliyetin izne tabi olup olmadığı, faaliyetin niteliğine göre değişeceğinden önceden ilgili birime danışmak ve gerekiyorsa hukuki destek almak yerinde olacaktır.