6226 sayılı Karar, Denizli ili Sarayköy ilçesinde kurulacak bir jeotermal elektrik üretim tesisi için gerekli taşınmazların Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Enerji yatırımlarında taşınmazın çoğu kez tamamı değil bir bölümü alınır; bu da kısmi kamulaştırmaya özgü sorunları gündeme getirir.
Kısmi Kamulaştırma Neden Ayrı Bir Sorun Alanıdır?
Bir tarlanın ortasından geçen hat veya köşesinden alınan bir parça, geriye kalan bölümün kullanımını bozabilir. Traktörün dönemediği, sulama hattı kesilen, yola cephesi kaybolan ya da ikiye bölünen bir taşınmazın kalan kısmı, kamulaştırmadan önceki değerini korumaz. Hukukun buna verdiği karşılık, artık alanda meydana gelen değer kaybının da hesaba katılmasıdır.
Artık Alan Değer Kaybında Öne Sürülecek Hususlar
- Taşınmazın geometrisinin bozulması ve tarımsal makine kullanımının güçleşmesi
- Sulama, drenaj veya yol bağlantısının kesilmesi
- Parçalanma nedeniyle kalan kısımların ekonomik bütünlüğünü yitirmesi
- Tesis nedeniyle kalan alanda kullanım kısıtı doğması
- Kalan kısmın bağımsız olarak kullanılamaz hale gelmesi halinde tamamının kamulaştırılmasının talep edilmesi
Usule Aykırılık İddiaları
Bedel tartışmasının yanında, kamulaştırma sürecinin kendi usulüne uyulup uyulmadığı ayrıca denetlenir. Uygulamada en çok ileri sürülen hususlar; kamu yararı kararının usulüne uygun alınmaması, satın alma usulünün işletilmemesi, kamulaştırma sınırlarının tapu ve zeminde farklı gösterilmesi, tebligatın usulüne aykırı yapılması ve el koymanın karar kapsamını aşmasıdır. Bu iddialar, bedelden bağımsız olarak işlemin iptalini gündeme getirebilir.
Dosya Hazırlığında İzlenecek Sıra
- Kamulaştırma haritası ile tapu kaydını çakıştırıp hangi bölümün alındığını metrekare olarak belirleyin.
- Kalan alanın sınırlarını ve kullanım imkânını yerinde tespit ettirin.
- Sulama, yol ve elektrik bağlantılarının kesilip kesilmediğini fotoğraf ve krokiyle belgeleyin.
- Artık alanın değer kaybı iddiasını, keşif öncesinde yazılı olarak dosyaya sunun.
- Taşınmazın bütününe ilişkin talebiniz varsa bunu keşiften önce ileri sürün.
Zamanlama Meselesi
Artık alan değer kaybı, keşif ve bilirkişi incelemesi sırasında değerlendirilmezse sonradan gündeme getirilmesi güçleşir. Aynı şekilde usule aykırılık iddiaları da idari yargıda süresinde ileri sürülmediğinde tartışma dışı kalır. Kısmi kamulaştırmada zararın büyük kısmı, alınan parçadan çok geride bırakılan parçada doğduğu için bu iki başlık en baştan planlanmalıdır.
Bu metin genel bilgi vermek üzere hazırlanmıştır; taşınmazın konumu, niteliği ve kamulaştırılan bölümün şekli sonucu değiştirebileceğinden, dosyanız özelinde ayrıntılı bir inceleme yapılması gerekir.