154 kV Denizli RES-Denizli Batı TM enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir. Enerji iletim hatlarında kamulaştırma, çoğu kez taşınmazın mülkiyetinin tamamının alınması biçiminde değil, hat güzergâhı boyunca irtifak hakkı kurulması biçiminde gerçekleşir. Bu ayrım, bedelin nasıl hesaplanacağını doğrudan belirler.
Mülkiyet mi, İrtifak mı: Ayrımın Sonucu
Direk yerlerinin bulunduğu kesimlerde çoğunlukla mülkiyet kamulaştırması yapılırken, iletkenlerin geçtiği koridorda taşınmaz malikte kalır ve kullanım sınırlandırılır. Malik açısından bu, taşınmazı kaybetmemek ama üzerinde eskisi gibi tasarruf edememek anlamına gelir. Elektrik piyasasına ilişkin mevzuat ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu birlikte uygulanır; bu nedenle dosyada hangi kısmın hangi rejime tabi olduğu baştan ayrıştırılmalıdır.
Direk Yeri ve Güzergâhın Ayrı Değerlendirilmesi
Sağlıklı bir değerlendirme için şu üç alan ayrı ayrı ele alınmalıdır:
- Direk temel alanı: Fiilen kullanılamaz hâle gelen, genellikle mülkiyeti alınan kesim.
- İletken koridoru: Yapılaşma ve belirli yükseklikteki kullanımların kısıtlandığı şerit.
- Kalan alan: Kısıt dışında görünse de bölünme nedeniyle kullanım biçimi değişen bölüm.
Kalan Kısımda Değer Kaybı Talebi
Hat, parseli ikiye bölüyor, tarımsal makine hareketini güçleştiriyor ya da imar açısından yapılaşma kabiliyetini düşürüyorsa, yalnızca koridor bedeli talebi eksik kalır. Kalan kesimdeki değer azalmasının ayrıca ileri sürülmesi gerekir. Bu iddia; parselin geometrisi, mevcut kullanım biçimi, imar durumu ve hattın konumu birlikte gösterilerek somutlaştırılmalıdır. Soyut biçimde dile getirilen değer kaybı iddiaları genellikle karşılık bulmaz.
Süreç Takibinde Gözden Kaçan Noktalar
- Tebligat adresinin güncelliği, çok parselli hat projelerinde kritik önemdedir.
- Ağaç, tesis ve sabit yapılar dosyaya ayrıca yansıtılmalıdır.
- İnşaat sırasında geçici olarak kullanılan alanlar, kamulaştırma kapsamından ayrı bir başlıktır.
- Keşif tutanağına yazılmayan hususların sonradan ispatı güçleşir.
Yukarıdaki çerçeve geneldir; hattın parselinizden geçiş biçimi ve taşınmazın niteliği sonucu değiştirir. Güzergâh projesi ve tapu kayıtları birlikte incelenerek değerlendirme yapılması önerilir.