6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu, banka dışı finans kuruluşlarının kuruluş ve faaliyet şartlarını, yaptıkları sözleşmelerin çerçevesini ve denetim rejimini belirler. Bu alanda uyuşmazlıkların büyük bölümü, sözleşmenin türünün yanlış nitelendirilmesinden veya şekil şartlarının eksik bırakılmasından doğar.
Faaliyet İzni: Karşınızdaki Şirket Gerçekten Yetkili mi?
Kanun kapsamındaki şirketlerin kurulması ve faaliyete geçmesi izne bağlıdır; faaliyetler bankacılık düzenleme ve denetim otoritesinin gözetimi altındadır. Sözleşme imzalamadan önce şirketin izinli listede yer alıp almadığının kontrol edilmesi, sonradan ortaya çıkan pek çok zararın önüne geçer. İzinsiz faaliyet yürüten yapılarla kurulan ilişkilerde, alınan taahhütlerin karşılığını tahsil etmek çoğu zaman uzun bir hukuki süreç gerektirir.
Finansal Kiralamada Sözleşmenin Şekli ve Aleniyet
Finansal kiralama, malın mülkiyeti kiralayanda kalırken kullanımının kiracıya bırakıldığı ve sözleşme sonunda devir seçeneği içerebilen bir yapıdır. Burada belirleyici olan noktalar şunlardır:
- Sözleşmenin kanunda öngörülen şekle uygun düzenlenmesi,
- Sicil/tescil ve aleniyet işlemlerinin usulüne göre yapılması, çünkü üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilirlik buna bağlıdır,
- Malın ayıplı çıkması hâlinde kiracının hangi tarafa yöneleceğinin sözleşmede açıkça kurgulanması.
Faktoring: Alacağın Devri ve Mükerrerlik Riski
Faktoring işleminde asıl mesele, devre konu alacağın gerçekten mevcut, muaccel ve devredilebilir olmasıdır. Uygulamada en ciddi risk, aynı alacağın birden fazla kuruma devredilmesi ya da devredilen alacağın dayandığı ticari ilişkinin sonradan çürütülmesidir. Bu nedenle devir bildiriminin borçluya usulüne uygun yapılması ve fatura ile sözleşme zincirinin eksiksiz saklanması, ihtilafta ispat gücünü belirler.
Tasarruf Finansman Sisteminde Tüketicinin Konumu
Tasarruf finansman faaliyeti, katılımcının belirli bir tasarruf dönemi sonunda konut veya taşıt edinimine yönelik finansmana hak kazandığı bir modeldir. Katılımcı açısından kritik başlıklar; tahsis sırasının hangi kritere göre belirlendiği, sözleşmeden cayma ve fesih hâlinde iade koşulları ile organizasyon ücretinin nasıl hesaplandığıdır. Sözleşme metninde bu üç başlık net değilse, ileride ödenen tutarların iadesi tartışmalı hâle gelir.
Uyuşmazlık Çıktığında İzlenecek Sıra
- Sözleşmenin hangi işlem tipine girdiğini belirleyin; nitelendirme, uygulanacak hükümleri değiştirir.
- Şirketin faaliyet izninin bulunup bulunmadığını kayda geçirin.
- Ödeme dekontları, bildirim ve yazışmaları tarih sırasıyla dosyalayın.
- Tüketici sıfatının bulunduğu hâllerde başvurulacak merciin farklılaşabileceğini göz önünde tutun.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Finansman sözleşmelerinde sonucu belirleyen çoğu unsur sözleşme metninin kendisinde gizli olduğundan, adım atmadan önce sözleşmenizin madde madde incelenmesi tavsiye edilir.