6570 sayılı İstanbul Tahkim Merkezi Kanunu, yabancılık unsuru taşıyan ve taşımayan uyuşmazlıkların tahkim veya alternatif yöntemlerle çözülmesi için bağımsız ve tarafsız bir kurumsal yapı oluşturulmasını öngörür. Kanunun taraflar açısından pratik değeri, sözleşmelerine kurumsal bir tahkim şartı koyabilecekleri yerleşik bir adres sağlamasıdır.
Kurumsal Tahkim ile Ad Hoc Tahkim Farkı
Ad hoc tahkimde usul kurallarını taraflar kendileri belirler; kurumsal tahkimde ise merkezin kuralları uygulanır, hakem atamaları ve dosya yönetimi kurum tarafından yürütülür. Kurumsal yapı, hakemin atanamaması ya da usul tıkanıklığı gibi durumlarda süreci kilitlenmekten kurtarır. Buna karşılık kurum ücret tarifesi ve idari giderler dosya maliyetini artırır. Seçim, uyuşmazlığın değeri ve tarafların ilişkisine göre yapılmalıdır.
Tahkim Şartını Yazarken En Sık Yapılan Hatalar
- Hangi kurumun kurallarının uygulanacağının açıkça yazılmaması
- Hem mahkemeyi hem tahkimi yetkili gösteren, birbiriyle çelişen ifadeler kullanılması
- Hakem sayısının ve atama usulünün belirlenmemesi
- Tahkim yerinin ve tahkim dilinin kararlaştırılmaması
- Uyuşmazlığın kapsamının dar yazılması nedeniyle bağlantılı taleplerin dışarıda kalması
- Sözleşmeye taraf olmayan grup şirketlerinin durumu düşünülmeden şart kaleme alınması
Bu hatalar, tahkim şartının işlemez sayılmasına ve tarafların yıllar sonra yeniden mahkeme sürecine dönmesine yol açabilir.
Hakem Kararının Sonuçları
Tahkim yargılaması sonunda verilen karar, kural olarak kesin hüküm etkisi doğurur ve esasa ilişkin temyiz benzeri bir denetime tabi değildir. Karara karşı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda düzenlenen iptal davası yolu bulunur; ancak bu dava sınırlı sayıda sebebe dayanır ve kararın yeniden esastan incelenmesini sağlamaz. Yabancılık unsuru taşıyan kararların Türkiye'de icra edilmesi bakımından ise tenfiz süreci gündeme gelir.
Süreci Yönetirken Dikkat Edilecekler
Tahkimde deliller kural olarak yazılı olarak ve belirlenen usul takvimi içinde sunulur. Takvime uyulmaması, sonradan sunulan delilin dikkate alınmaması sonucunu doğurabilir. Ayrıca hakemin bağımsızlık ve tarafsızlığına ilişkin itirazlar, öğrenildiği anda ve süresinde ileri sürülmezse sonradan iptal sebebi olarak kullanılamayabilir.
Bu içerik genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Tahkim şartının kaleme alınması ve tahkim sürecinin yönetimi ileri düzeyde usul bilgisi gerektirdiğinden, sözleşme aşamasından itibaren hukuki destek alınması önemli ölçüde risk azaltır.