6649 sayılı Karar, 4/7/1956 tarihli ve 6772 sayılı Kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan işçilere 2023 yılında verilecek ilave tediyenin ödeme sürelerini belirlemiştir. İlave tediye, kamu kurumlarında ve kanunda sayılan kuruluşlarda çalışan işçilere ödenen, ücretten ayrı bir kalemdir; yıllık tutarı kanunla, ödeme zamanı ise idari kararla belirlenir.
Önce Kapsam Sorusu: Bu Alacak Kime Ait?
İlave tediyeye hak kazanmanın ilk şartı, çalışılan kurumun 6772 sayılı Kanun kapsamında bulunmasıdır. Uygulamada en çok tartışılan noktalar şunlardır: kurumun sermaye yapısı ve bağlı olduğu idare, işçinin hizmet aktiyle mi yoksa başka bir statüde mi çalıştığı ve alt işveren işçilerinin durumu. Kapsam belirlenmeden yapılan hesaplama, dava aşamasında baştan sonuçsuz kalabilir.
Ödeme Zamanının Kararla Belirlenmesi Ne Anlama Gelir?
Kanun ilave tediyenin miktarını ve niteliğini düzenlerken, hangi tarihlerde ödeneceği her yıl ayrı bir kararla tespit edilir. 6649 sayılı Karar da 2023 yılı bakımından bu işlevi görmüştür. Ödeme tarihinin karara bağlanması, alacağın muaccel hâle geldiği anı belirlediği için faiz başlangıcı yönünden önemlidir.
Eksik veya Geç Ödemede İşçinin Yapması Gerekenler
- Ödemenin hangi tarihte, hangi tutarda ve hangi bordro kalemi altında yapıldığını tespit edin.
- Hesaplamanın giydirilmiş ücret üzerinden mi çıplak ücret üzerinden mi yapıldığını kontrol edin.
- Yıl içinde işe giriş veya çıkış varsa, çalışılan süreye orantılı hesabın doğru yapılıp yapılmadığına bakın.
- Bordroya itiraz kaydı düşmeden imza atmanın sonradan doğuracağı ispat güçlüğünü göz önünde bulundurun.
Zamanaşımı ve Dava Öncesi Zorunlu Adım
İlave tediye dönemsel nitelikte bir alacak olduğundan, zamanaşımı riski her yıl için ayrı işler; geçmişe dönük talepte bulunulurken hangi yılların hâlâ istenebilir olduğu ilk aşamada hesaplanmalıdır. Ayrıca işçi alacaklarına ilişkin davalarda, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca arabulucuya başvuru kural olarak dava şartıdır. Bu adım atlanırsa dava usulden reddedilir ve arada geçen süre zamanaşımı bakımından aleyhe sonuç doğurabilir.
Toplu İş Sözleşmesi Bulunan İşyerlerinde Ek Kontrol
Toplu iş sözleşmesiyle getirilen ikramiye ve benzeri ödemelerin ilave tediyeyle ilişkisi, sözleşme metnindeki ifadeye göre belirlenir. Aynı ödemenin iki kez talep edilmesi ya da tersine, ayrı bir hakkın mahsup edilmiş sayılması sıkça karşılaşılan hatalardandır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kapsam ve hesaplama kalemleri kurumdan kuruma değiştiğinden, talep veya dava öncesinde bordro ve hizmet kayıtlarının bir hukukçu tarafından incelenmesinde fayda vardır.