7082 sayılı Kanun, olağanüstü hal kapsamında alınan tedbirlere ilişkin kararnamenin kabulüyle yürürlüğe girmiştir. Bu rehber, bu tür düzenlemelerden kaynaklanan uyuşmazlıklarda ilk ve çoğu zaman en belirleyici sorun olan işlemin niteliğinin tespiti üzerinde durur.
Neden Bu Ayrım Belirleyici
Bir tasarrufun genel ve soyut kural koyan düzenleyici işlem mi, yoksa belirli kişiye yönelik bireysel işlem mi olduğu; hangi mahkemenin görevli olduğunu, sürenin ne zaman başladığını ve kimlerin dava açabileceğini doğrudan etkiler. Düzenleyici işlemlerde süre kural olarak yayım tarihine, bireysel işlemlerde ise tebliğ veya öğrenme tarihine bağlanır. Bu iki başlangıcın karıştırılması, esasa hiç girilmeden verilen ret kararlarının başlıca sebebidir.
Nitelik Tespitinde Kullanılabilecek Ölçütler
- İşlem belirli kişileri mi yoksa belirsiz sayıda kişiyi mi kapsıyor?
- Uygulanması için ayrıca bir işlem yapılması gerekiyor mu?
- Bir kez uygulanmakla tükeniyor mu, yoksa sürekli mi uygulanıyor?
- Muhatap listesi kapalı mı, sonradan genişleyebilir mi?
İki Yollu Strateji Kurmak
Nitelik konusunda ciddi tereddüt varsa, düzenleyici işlemin iptali ile ona dayanılarak yapılan bireysel uygulama işleminin iptalinin birlikte istenmesi mümkün olabilir. Bu yaklaşım, sürenin hangi tarihten başladığı tartışmasında ilgiliyi güvenli tarafta tutar. Dilekçede her iki işlemin tarihinin ve birbiriyle bağlantısının açıkça gösterilmesi gerekir.
Görev ve Yetki Yanlışlığının Sonucu
Görevsiz veya yetkisiz mahkemeye açılan davada dosya ilgili mahkemeye gönderilebilir; ancak bu her durumda otomatik bir sonuç değildir ve zaman kaybı yaratır. Daha ağır sonuç, adli yargı ile idari yargı arasındaki yol yanlışlığında ortaya çıkar. Bu nedenle dava dilekçesi hazırlanmadan önce, benzer nitelikteki uyuşmazlıkların hangi yargı kolunda görüldüğünün araştırılması gerekir.
Dilekçeyi Sağlamlaştıran Ayrıntılar
- İşlemin tam adı, tarihi ve size ulaşma biçimi ayrı ayrı yazılmalı,
- Menfaat bağının somut olarak nasıl kurulduğu açıklanmalı,
- Hukuka aykırılık sebepleri yetki, şekil, sebep, konu ve amaç başlıkları altında düzenli sıralanmalı,
- Talep sonucu tereddüde yer bırakmayacak biçimde yazılmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; işlemin niteliği ve izlenecek yol, elinizdeki belgeler görülmeden güvenilir biçimde belirlenemez.