Şanlıurfa'nın Eyyübiye ilçesi Karakoyunlu Mahallesi sınırları içinde yürütülen kentsel dönüşüm ve gelişim projesi kapsamındaki bazı taşınmazlar, 7427 karar sayılı düzenleme ile Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından acele kamulaştırılmak üzere kapsama alınmıştır. Bu tür kararlar doğrudan mülkiyet hakkına dokunduğu için, malikin kararı öğrendiği andan itibaren hangi adımı hangi sırayla atacağı, dosyanın sonucunu belirleyen asıl unsurdur.
Acele Kamulaştırma Olağan Kamulaştırmadan Nerede Ayrılır?
Olağan kamulaştırmada idare, kamu yararı kararı ve değer tespiti aşamalarını tamamladıktan sonra taşınmaza yönelir. Acele usulde ise sıralama değişir: idare mahkemeden acele el koyma kararı ister, bilirkişi marifetiyle tespit edilen bedel bankaya yatırılır ve taşınmaza fiilen el konulabilir; kamulaştırmanın kalan işlemleri sonradan tamamlanır. Bu nedenle malik çoğu zaman süreci, arazisinde başlayan fiili çalışmalarla birlikte öğrenir.
Kararı Öğrendikten Sonraki İlk Kontroller
- Kapsam kontrolü: Karar ekindeki listede ada, parsel ve yüzölçümü bilgilerinizin doğru yazılıp yazılmadığı tapu kaydıyla karşılaştırılmalıdır.
- Malik kontrolü: Tapuda kayıtlı malik ile fiili kullanıcı farklıysa, muhatap alınacak kişi ve tebligatın gideceği adres netleştirilmelidir.
- Yapı ve mütemmim cüz kontrolü: Taşınmaz üzerindeki bina, kuyu, ağaç, sabit tesis ve benzeri unsurların tespit tutanağına geçip geçmediği kayda alınmalıdır.
Tebligat Gecikmesi Neden En Büyük Risktir?
Uygulamada en sık karşılaşılan hak kaybı, tebligatın eski adrese yapılması ya da mirasçılardan yalnızca birine ulaşmasıyla ortaya çıkar. Malik dosyadan geç haberdar olduğunda hem keşif ve bilirkişi incelemesine katılma imkânını hem de bedel artırım taleplerini destekleyecek delilleri zamanında sunma fırsatını kaybeder. Adres kayıt sistemindeki bilgilerin güncelliği, vekâlet verilmişse vekilin dosyaya usulünce bildirilmesi ve mirasçılar arasında tek bir iletişim noktası belirlenmesi bu riski büyük ölçüde azaltır.
Malikin Kullanabileceği Hukuki Yollar
- Acele kamulaştırma kararının hukuka aykırı olduğu kanaatindeyseniz idari yargıda iptal talebiyle dava açılması gündeme gelir; burada kamu yararının ve aceleliğin somut gerekçesi tartışılır.
- Bedele ilişkin itirazlar, kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davasının görüldüğü hukuk mahkemesindeki dosyada ileri sürülür; emsal satışlar, yapı maliyeti ve varsa gelir yöntemi verileri bu dosyaya sunulur.
- Taşınmazın bir bölümü kamulaştırılıyor ve kalan kısım kullanılamaz hâle geliyorsa, kalan kısmın da kamulaştırılması talebi ayrıca değerlendirilmelidir.
- Kamulaştırılan taşınmaz amacına uygun kullanılmazsa geri alma imkânının koşulları ayrı bir başlık olarak takip edilmelidir.
Dosyanızı Güçlendiren Belgeler
Tapu kaydı ve takyidat belgesi, imar durumu yazısı, varsa yapı ruhsatı, mahalledeki güncel satış örnekleri, tarımsal kullanım varsa üretim ve gelir kayıtları ile taşınmazın el koyma öncesi hâlini gösteren tarihli fotoğraflar, bedel tartışmasında somut karşılık üretir. Belgelerin tarih ve kaynak bilgisiyle arşivlenmesi, keşif sonrası itirazların soyut kalmasını önler.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte bilgilendirmedir. Parselinizin konumu, projedeki yeri ve dosyanızın bulunduğu aşama sonucu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyanın tamamını inceleyen bir hukukçuyla görüşmeniz yerinde olur.