Ilıcak Regülatörü ve HES üretim tesisinin yapımı amacıyla Şırnak ilinde bazı taşınmazların Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin karar, taşınmaz malikleri için sıradan bir kamulaştırmadan farklı bir takvim başlatır. Bu yazıda, enerji yatırımlarına özgü acele kamulaştırma sürecinin nasıl işlediğini ve malikin hangi aşamada ne yapabileceğini inceliyoruz.
Acele Kamulaştırma Nerede Ayrışır?
Olağan kamulaştırmada idare önce kıymet takdiri yapar, uzlaşma görüşmesine çağırır, uzlaşma sağlanamazsa bedel tespiti ve tescil davası açar. Acele kamulaştırmada ise mahkemece belirlenen bedelin depo edilmesiyle idare taşınmaza erkenden el koyabilir; bedelin nihai olarak tespiti sonraya bırakılır. Yani el koyma ile bedelin kesinleşmesi arasındaki sıra değişir.
İvedilik Gerekçesi Tartışılabilir
Acele yolun seçilebilmesi, işin gerçekten ivedi olmasına bağlıdır. Malik açısından savunulabilecek başlıklar şunlardır: yatırımın hangi aşamada olduğu, gecikmenin somut olarak neye yol açacağı ve alınan alanın projeyle gerçekten örtüşüp örtüşmediği. Kararın kapsamına giren parsellerin proje sınırıyla uyumsuz olduğu iddiası, teknik rapor ve kroki ile desteklenmelidir.
El Koyma Sonrası İlk Üç Hamle
- Tapu kaydına düşen şerhleri ve dosya numarasını öğrenin; sürecin hangi mahkemede yürüdüğünü bilmeden yapılan başvurular çoğu kez sonuçsuz kalır.
- Taşınmazın el koyma öncesi hâlini gösteren fotoğraf, uydu görüntüsü ve ürün kayıtlarını tarihli biçimde saklayın.
- Duruşma gününe ilişkin tebligatı takip edin; acele işlerde duruşma takvimi sıkışık ilerler.
Bedel Aşamasında Sık Yapılan Hatalar
- Yalnızca metrekare fiyatına odaklanıp taşınmazın gelir getirici niteliğini ortaya koyamamak.
- Bilirkişi raporundaki emsal seçimine süresi içinde itiraz etmemek.
- Su kaynağına, yola veya şebekeye yakınlık gibi değeri etkileyen unsurları dosyaya hiç sokmamak.
Enerji Projelerine Özgü Ek Başlıklar
Regülatör ve santral yapımında bazı parsellerde mülkiyetin tamamı değil, su isale hattı veya erişim yolu için sınırlı bir kullanım hakkı kurulabilir. Bu ayrım hem bedeli hem de taşınmazın kalan kısmının kullanılabilirliğini doğrudan etkilediğinden, kararın hangi nitelikte bir kamulaştırma öngördüğü başta netleştirilmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir. Acele kamulaştırma dosyalarında süreler kısa işlediğinden, karara konu parselinize ilişkin belgelerle birlikte bir hukukçuya erken danışmanız yararınıza olacaktır.