İstanbul Bilgi Üniversitesi İdari Personel Yönetmeliği, üniversitenin idari kadrosunda çalışanların işe alınması, çalışma düzeni, disiplin ve görevden ayrılma esaslarını düzenler. Vakıf yükseköğretim kurumlarında idari personelin hukuki konumu, memur statüsünden farklıdır; bu ayrım, uyuşmazlığın hangi mahkemede görüleceğini de belirler.
Statü Sorusu: Hangi Hükümler Uygulanır?
Vakıf üniversitelerinde idari personel kural olarak iş sözleşmesiyle çalışır ve ilişkiye 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri uygulanır. Yönetmelik ise bu ilişkinin iç düzenini gösterir. Önemli nokta şudur: iç yönetmelik, kanunun işçi lehine olan emredici hükümlerinin altına inemez. Yönetmelikte yer alan bir kural, kanunun tanıdığı bir hakkı daraltıyorsa, o kadarıyla uygulanamaz.
Yönetmeliğin Sözleşmeye Etkisi
- İşe alım sırasında personele tebliğ edilen yönetmelik, iş ilişkisinin eki hâline gelir.
- Çalışma saatleri, izin usulü ve görev tanımı gibi konularda yönetmelik uygulanır.
- Yönetmelikte tek taraflı esaslı değişiklik yapılması, çalışma koşullarında değişiklik sonucu doğuruyorsa yazılı kabul gerektirir.
- Yıllardır uygulanan ve düzenli hâle gelen bir ödeme, yönetmelikte yazmasa dahi işyeri uygulamasına dönüşebilir.
Disiplin Süreci ve Savunma Hakkı
Disiplin işlemlerinde en çok tartışılan husus, savunmanın usulüne uygun alınıp alınmadığıdır. Personelden savunma istenirken; isnat edilen davranış somut olarak, tarih ve yer belirtilerek bildirilmelidir. "Genel olarak verimsizlik" gibi soyut ifadelerle alınan savunma, sonradan feshin geçerliliği tartışmasında işveren aleyhine sonuç doğurabilir. Savunma yazısının tebliğ tarihi ve verilen süre kayda geçirilmelidir.
Fesihte Kritik Takvim
- Fesih bildiriminin yazılı yapılması ve gerekçesinin açık, kesin biçimde gösterilmesi.
- Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık iddiası varsa, kanunda öngörülen kısa hak düşürücü süreye uyulması.
- Fesihten sonra işe iade talebi bakımından öngörülen sürelerin kaçırılmaması; bu süreler hak düşürücüdür ve telafisi yoktur.
- Kıdem, ihbar ve yıllık izin alacaklarının hesabında esas alınacak ücretin brüt/net ayrımıyla tespiti.
Kayıt Tutmanın Belirleyiciliği
İş uyuşmazlıklarında sonucu tayin eden şey çoğu zaman kimin haklı olduğu değil, kimin belgelediğidir. Görev değişikliği yazıları, performans görüşme tutanakları, izin talep kayıtları ve kurumsal e-posta yazışmaları düzenli saklanmalıdır. Bu kayıtlar hem çalışan hem işveren tarafı için aynı ölçüde önem taşır.
Bu açıklamalar genel niteliktedir. Somut bir fesih, disiplin veya alacak uyuşmazlığında sözleşme, yönetmelik ve özlük dosyasının birlikte incelenmesi ve süre hesabının gecikmeden yapılması gerekir.