Çemişgezek projesi bünyesindeki Tunceli Çemişgezek Cevizlidere Barajı işi kapsamında belirtilen taşınmazların Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına dair 8179 sayılı Karar, baraj yatırımlarına özgü geniş ölçekli bir el koyma sürecini gündeme getirir. Baraj kamulaştırmalarında sorun çoğu zaman bedelin miktarından önce, hak sahipliğinin doğru kurulmasında ortaya çıkar.
Rezervuar Alanında Kamulaştırmanın Kapsamı
Baraj gövdesi, rezervuar alanı, ulaşım güzergâhı ve şantiye alanları farklı kapsamlarda ele alınabilir. Bir parselin tamamı su altında kalacaksa tam kamulaştırma; yalnızca bir kısmı etkileniyorsa kısmi kamulaştırma söz konusu olur. Kısmi kamulaştırmada kalan kısmın kullanılabilirliğini yitirip yitirmediği ayrıca tartışılır.
Hisseli Tapu ve İntikal Görmemiş Kayıtlar
Bölgede uzun yıllar intikali yapılmamış taşınmazlara sık rastlanır. Bu, kamulaştırma sürecinde iki sonuç doğurur:
- Mahkeme, hak sahiplerinin tamamına tebligat yapmak zorunda olduğundan süreç uzar ve kayıp mirasçılar nedeniyle dosya sürüncemede kalabilir.
- Tespit edilen bedel, paylar oranında ayrılarak ilgili hesaplara yatırıldığından, kendi payına ulaşmayan mirasçının ayrıca başvuru yapması gerekir.
Bu nedenle veraset ilamının çıkarılması ve intikalin tapuya işlenmesi, sürecin en başında yapılması gereken iştir.
Yurt Dışında veya Şehir Dışında Yaşayan Hak Sahipleri
Köyle bağı zayıflamış hak sahipleri, tebligatı geç öğrendiklerinde keşif ve duruşma aşamalarını kaçırır. Tapu kaydındaki adres bilgisinin güncellenmesi, aile içinde tek bir kişiye usulüne uygun vekâlet verilerek takibin merkezîleştirilmesi ve mahkeme dosya numarasının paylaşılması bu riski büyük ölçüde azaltır.
Bedel Tespitinde Öne Çıkan Unsurlar
- Taşınmazın tarım arazisi mi, mera vasfında mı, arsa niteliğinde mi kabul edildiği.
- Üzerindeki yapıların ruhsatlı olup olmaması ve muhdesat olarak değerlendirilmesi.
- Ceviz, meyve ve kavaklık gibi uzun ömürlü dikili varlıkların sayımı.
- Ulaşım yolunun sular altında kalması nedeniyle kalan parselin erişilebilirliğini yitirmesi.
Ödeme Sonrası Aşama
Bedelin bankaya yatırılması süreci bitirmez. Rapora itiraz edilmiş ve karar kesinleşmemişse bedel artabilir. Bu nedenle ödeme alındıktan sonra dosyanın takibinin bırakılmaması, kanun yolu sürelerinin gözden kaçmaması gerekir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve dosyanıza ilişkin bir değerlendirme içermez. Mirasçılık durumu, hisse oranları ve tebligat kayıtları incelenmeden hak kaybı riski ölçülemeyeceğinden, süreci hukuki destekle yürütmeniz önerilir.