8477 sayılı karar üç işlemi bir arada içeriyor: Aydın Didim kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgesinin sınırlarının bir alan bakımından daraltılması, Bingöl Hesarek bölgesinin yeni bir turizm koruma ve gelişim bölgesi olarak tespit ve ilanı ile 11/3/2024 tarihli ve 8253 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının yürürlükten kaldırılması. Bu üç işlem, aynı bölgedeki taşınmaz maliki ve yatırımcı bakımından birbirinden farklı sonuçlar doğurur.
Bölge statüsü ne değiştirir?
Bir alanın turizm koruma ve gelişim bölgesi ilan edilmesi, o alanda planlama, tahsis ve izin süreçlerinin farklı bir idari düzen içinde yürütülmesi anlamına gelir. Statü kazanan alanda plan yetkisi ve tahsis usulleri değişebilir; statüden çıkarılan alanda ise yetki ve uygulama, genel imar ve mülki idare düzenine döner. Bu nedenle karar, tek başına bir tapu işlemi değil, bir taşınmaz üzerindeki idari rejimin değişmesi olarak okunmalıdır.
Didim tarafında: statüden çıkarılan alan için kontrol listesi
- Alanla ilgili yürürlükteki plan kararlarının ne olacağı ve hangi idarenin yetkili hâle geldiği
- Daha önce verilmiş tahsis, ön izin veya kesin tahsislerin akıbeti ve süre koşulları
- Devam eden yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni başvurularının hangi mercide sonuçlanacağı
- Yatırım teşvik veya destek başvurularında bölge statüsüne dayanılmışsa bu dayanağın güncelliği
Hesarek tarafında: yeni ilan edilen bölgede ilk adımlar
Yeni ilan edilen bir bölgede taşınmaz sahibi ve yatırımcı bakımından öncelik, ilan sınırlarının haritada kendi parselini kapsayıp kapsamadığının netleştirilmesidir. Sınır çizgisine yakın parsellerde kısmi kapsam söz konusu olabilir. Ayrıca alanın orman, mera, kıyı ya da sit statüsüyle çakışıp çakışmadığı ayrıca araştırılmalıdır; turizm bölgesi ilanı bu koruma statülerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Önceki kararın yürürlükten kaldırılması ve kazanılmış hak tartışması
8253 sayılı kararın yürürlükten kaldırılması, ona dayanılarak yürütülen işlemler bakımından en tartışmalı başlıktır. Kural olarak düzenleyici bir işlemin ilerisi için kaldırılması, o işlem yürürlükteyken hukuka uygun biçimde tamamlanmış ve kişi lehine sonuç doğurmuş durumları kendiliğinden geçersiz kılmaz. Buna karşılık henüz tamamlanmamış, yalnızca beklenti aşamasındaki talepler için aynı korumadan söz etmek güçtür. Bu ayrım, açılacak davanın türünü de belirler.
Hukuki yola başvururken zamanlama
Düzenleyici nitelikteki bu tür kararlara karşı idari yargıda iptal davası yolu açıktır ve süre, kararın Resmî Gazete yayımı ya da uygulama işleminin ilgiliye bildirilmesiyle işler. Uygulama işlemi beklenirken sürenin kaçırılmaması için, karar yayımlandığı anda parsel bazında bir etki analizi yapılması ve dava dosyasının hazır tutulması pratik bir tedbirdir.
Yukarıdaki değerlendirme genel çerçeve sunar; parselin sınır haritasındaki konumu ve mevcut izinlerin aşaması sonucu tümüyle değiştirebileceğinden, somut dosyada güncel plan ve tahsis belgeleriyle birlikte hukuki görüş alınması uygun olur.