8515 sayılı karar, 6/2/2023 tarihinde Kahramanmaraş ilinde meydana gelen depremler nedeniyle Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş ve Malatya illeri ile Gaziantep ilinin İslahiye ve Nurdağı ilçelerinde devam eden mücbir sebebe istinaden, 7256 sayılı Kanun ile 7326 sayılı Kanunda yer alan taksit ödeme sürelerinin yeniden belirlenmesine ilişkindir. Yapılandırması bulunan borçlular için bu karar, kaybedilmiş sayılan bir hakkın korunması anlamına gelebilir.
Mücbir sebep hâli neyi durdurur?
Mücbir sebep ilanı, ilan edilen bölgede ödeme ve beyan yükümlülüklerinin işleyişini etkiler. Yapılandırma bakımından önemi şudur: normal şartlarda belirli sayıda taksitin süresinde ödenmemesi yapılandırmanın ihlaline ve hakkın kaybına yol açarken, mücbir sebebe bağlı olarak taksit sürelerinin yeniden belirlenmesi bu sonucun önüne geçer. Bu nedenle borçlunun ilk yapması gereken, kendi borcunun hangi kanun kapsamında yapılandırıldığını ve hangi taksitlerin bu düzenlemeden etkilendiğini tespit etmektir.
Borçlu bakımından üç aşamalı kontrol
- Kapsam: Mükellefiyet veya ikamet yeri, kararda sayılan iller ve ilçeler arasında mı? Kapsam mücbir sebebin ilan edildiği yerle sınırlıdır.
- Dayanak: Yapılandırma 7256 sayılı Kanun kapsamında mı, 7326 sayılı Kanun kapsamında mı yapıldı? İki kanunun taksit düzeni farklı olduğundan yeni takvim de farklı işler.
- Durum: Yapılandırma karar öncesinde ihlal edilmiş sayılıp sayılmadığı; sistemde bozulmuş görünen kayıtlar için ilgili idareye yazılı başvuru gerekir.
Yapılandırmanın bozulduğu söylenirse
İdare kayıtlarında yapılandırmanın ihlal edildiği görünüyorsa, borç asli hâline döner ve gecikme zammı işlemeye başlar. Bu durumda itirazın dayanağı, ihlal sayılan taksitlerin mücbir sebep dönemine denk geldiği ve süresinin yeniden belirlendiği olmalıdır. Dilekçeye ödeme dekontları, mükellefiyet kaydının bölgede olduğunu gösteren belgeler ve varsa hasar tespit raporu eklenmelidir.
Ödeme emri ve haciz aşamasında zamanlama
Yapılandırmanın bozulduğu varsayımıyla ödeme emri düzenlenmişse, tebliğden itibaren işleyen kısa itiraz süresi devreye girer. Bu aşamada beklemek, borcun tahsil sürecine girmesine ve banka hesapları ile taşınmazlar üzerinde tedbir uygulanmasına yol açabilir. İtiraz yolunun yanında, idareye yapılacak düzeltme başvurusunun eş zamanlı yürütülmesi pratikte yararlı olur.
Deprem bölgesine özgü ek zorluklar
Bölgede adres değişikliği, iş yerinin taşınması ve evrakların kaybı yaygın olduğundan tebligatların ilgiliye geç ulaşması sık görülür. Elektronik tebligat adresinin düzenli kontrolü, adres değişikliklerinin idareye bildirilmesi ve ödeme belgelerinin dijital kopyalarının saklanması, süre kaynaklı hak kayıplarını büyük ölçüde önler.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunmaktadır; borcun türü, yapılandırmanın dayanağı ve ödeme geçmişi dosyadan dosyaya değiştiğinden, ödeme emri veya bozma bildirimi aldığınızda vakit kaybetmeden hukuki destek almanız önerilir.