380 kV Çarşamba-Altınkaya branşman noktası ile Cengiz doğal gaz kombine çevrim santrali trafo merkezi arasındaki enerji iletim hattının 1-4 numaralı direkleri arasının deplase edilmesi amacıyla bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 8526 sayılı Karar, alışılmış kamulaştırmalardan farklı bir durumu düzenler: mevcut bir hattın yerinin değiştirilmesi.
Deplase nedir, kimi etkiler?
Deplase, hâlihazırda işletmede olan bir hattın belirli bir bölümünün başka bir güzergâha alınmasıdır. Bu işlem iki farklı malik grubunu ilgilendirir. Birinci grup, hattın yeni geçeceği güzergâhta bulunan ve ilk kez kısıtlanacak taşınmazların malikleridir. İkinci grup ise hattın kaldırılacağı eski güzergâhtaki maliklerdir; bu kişilerin taşınmazları üzerindeki irtifak yükü artık dayanağını yitirebilir.
Eski güzergâhtaki irtifakın akıbeti
Hat fiilen kaldırıldıktan sonra tapu kaydındaki irtifak şerhinin kendiliğinden silinmesi beklenmemelidir. Kısıtlamanın devam ettiği izlenimini önlemek için terkin talebinin yazılı olarak yapılması ve idarenin cevabının alınması gerekir. Kayıt üzerinde görünmeye devam eden bir irtifak, taşınmazın satışında ve kredi işlemlerinde fiili engel yaratır. Bu nedenle deplase süreçlerinde eski güzergâh maliklerinin de dosyayı takip etmesi gerekir.
Yeni güzergâhta ikinci kez etkilenen taşınmazlar
- Daha önce başka bir kamu projesi nedeniyle kamulaştırma görmüş parsellerde kalan alanın yeniden bölünmesi.
- Önceki kamulaştırmada kabul edilen değer kaybının bu kez tekrar hesaplanması gerekliliği.
- Aynı parselde hem direk yeri mülkiyeti hem koridor irtifakının birlikte doğması.
- Sökülen ve yeni kurulan direkler arasındaki geçiş döneminde arazi kullanımının kesintiye uğraması.
İnşaat ve söküm dönemi zararları
Deplase işlemlerinde eski direklerin sökülmesi, temel betonlarının kaldırılması ve yeni temellerin açılması nedeniyle geniş bir çalışma sahası kullanılır. Bu saha çoğu zaman kamulaştırma sınırının dışına taşar. Fiilen kullanılan ancak kamulaştırılmayan alanlar için ayrı bir talep gündeme gelebilir. Bu nedenle çalışmaların başladığı gün alanın sınırlarının fotoğraflanması ve mümkünse tespit yaptırılması önerilir.
Süreçte izlenecek sıra
- Parselinizin yeni güzergâhta mı, eski güzergâhta mı yoksa her ikisinde de mi kaldığını belirleyin.
- Tapu kaydındaki mevcut irtifak şerhlerini çıkarın.
- Yeni kamulaştırma için tebliğ edilen belgelerin tarihlerini kaydedin.
- Eski güzergâhta terkin talebinizi yazılı olarak iletin ve takip edin.
- Çalışma sahasının kamulaştırma sınırını aşması hâlinde durumu belgeleyin.
Bu açıklamalar genel bilgi vermek içindir; deplase dosyalarında her parselin konumu farklı sonuç doğurduğundan, kroki ve tapu kaydınızla birlikte hukuki değerlendirme almanız yerinde olacaktır.