Türkiye ile Afganistan arasında diplomatik pasaport hamilleri için vize yükümlülüğünü karşılıklı olarak kaldıran anlaşmanın uygulanmasının durdurulmasına ilişkin karar, uluslararası anlaşmanın sona ermesi anlamına gelmez; anlaşmanın uygulanmasının askıya alınması sonucunu doğurur. Bu ayrım, hem kararın hukuki niteliği hem de kişilerin pratikte karşılaşacağı sonuçlar bakımından belirleyicidir.
Askıya Alma ile Fesih Arasındaki Fark
Fesih, anlaşmayı hukuk düzeninden çıkarır. Askıya alma ise anlaşmayı yürürlükte bırakır, yalnızca uygulanmasını belirli bir tarihten itibaren durdurur. Bunun sonucu olarak muafiyet dönemi kapanır ve ilgili pasaport hamilleri, karşılıklılık esasına göre genel vize rejimine tabi hale gelir. Karar bir Cumhurbaşkanı kararı biçiminde tesis edildiğinden, iç hukukta idari işlem niteliği taşıyan yönleriyle yargısal denetime konu olabilir.
Uygulamada Kimi Etkiler?
- Görevli seyahat planlaması yapan kurum ve temsilcilikler
- Diplomatik pasaportla giriş yapmayı planlayan, ancak muafiyetin devam ettiğini varsayan kişiler
- Askıya alma tarihinden önce başlamış, sonra tamamlanacak seyahatler
Sınır Kapısında Geri Çevrilmeyi Önlemek
Muafiyetin kalktığı dönemlerde en somut risk, seyahatin başlangıcında değil varışta ortaya çıkar: uygun vize olmaksızın gelen yolcu, giriş izni verilmeksizin geri çevrilebilir. Bu nedenle seyahatten önce ilgili temsilcilikten güncel rejimin teyit edilmesi, alınan yanıtın yazılı olarak saklanması ve pasaport türü ile seyahat amacının vize kategorisiyle örtüşmesi sağlanmalıdır.
Yabancılar Hukuku Bakımından Değerlendirme
Giriş, kalış ve çıkış işlemleri Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu çerçevesinde yürütülür. Askıya alma kararı, kişiye özgü bir yasak getirmez; genel rejimi değiştirir. Buna karşılık giriş izni verilmemesi ya da idari nitelikte başka bir işlem tesis edilmesi halinde, işlemin gerekçesi ve tebliğ tarihi belirlenerek başvuru yollarının süresi içinde kullanılması gerekir.
Bu metin genel bilgi sunar. Uluslararası seyahat rejimleri kısa sürede değişebildiğinden, somut bir seyahat veya giriş uyuşmazlığında güncel uygulamanın ve dosyanın birlikte incelenmesi gerekir.