Malatya, Erzincan ve Sivas illerini kapsayan bir enerji yatırımı için alınan acele kamulaştırma kararı, tek bir proje etrafında birbirinden bağımsız çok sayıda dava doğurur. Bu tür dosyalarda maliklerin karşılaştığı asıl sorun bedel değil, sürecin dağınıklığıdır: her taşınmaz için ayrı mahkeme, ayrı keşif, ayrı süre. Bu rehber, çok illi bir kamulaştırmada dosyanın nasıl toplu tutulacağını anlatır.
Yetkili Mahkeme Taşınmazın Yerine Göre Belirlenir
Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davalarında yetki, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesine aittir. Bu nedenle üç ilde parseli bulunan bir malik, tek bir dosyada birleşmiş bir yargılama beklememelidir. Aynı projeye ilişkin olmaları, davaları kendiliğinden birleştirmez.
Dağınık Dosya Riskini Yöneten Pratikler
- Her parsel için ada, pafta, yüzölçümü ve dava esas numarasını içeren tek bir izleme tablosu tutulması
- Keşif tarihlerinin farklı illerde çakışabileceği düşünülerek takvimin önceden planlanması
- Tebligat adresinin tüm dosyalarda aynı ve güncel olması
- Her dosyada rapora itiraz süresinin ayrı ayrı işlediğinin not edilmesi
Aynı Proje, Farklı Bedeller
Farklı mahkemelerde görülen davalarda bilirkişi heyetleri de farklı olacağından, benzer nitelikteki taşınmazlar için farklı birim değerler ortaya çıkabilir. Malik açısından bu, bir çelişki olduğu kadar bir imkândır: aynı proje kapsamındaki diğer dosyalarda belirlenen değerler, kendi dosyasındaki rapora itirazda karşılaştırma unsuru olarak sunulabilir. Bunun için diğer dosyalardan alınacak örneklerin usulüne uygun biçimde dosyaya kazandırılması gerekir.
Temsil ve Vekâlet Düzeni
Birden fazla ilde yürüyen dosyalarda temsil ilişkisinin baştan net kurulması, duruşma ve keşiflerde temsilsiz kalma riskini ortadan kaldırır. Miras yoluyla intikal etmiş taşınmazlarda ise tüm paydaşların dosyada yer alması, sonradan doğacak usul sorunlarını önler.
Kararın İptali Ayrı Bir Yoldur
Acele kamulaştırma kararının hukuka uygunluğu, bedel davasından bağımsız olarak idari yargıda tartışılır. Bu iki yolun süreleri ve sonuçları farklı olduğundan, birine başvurmuş olmak diğerinin süresini korumaz.
Buradaki açıklamalar genel bilgi amaçlıdır. Birden çok parseli ilgilendiren kamulaştırmalarda dosya sayısı hızla arttığından, sürecin başında bütüncül bir hukuki planlama yapılması önerilir.