Enerji iletim hattı projelerinde yapılan kamulaştırma, çoğu zaman mülkiyetin tamamının alınması biçiminde değil, taşınmaz üzerinde irtifak hakkı kurulması biçiminde gerçekleşir. 154 kV'lık bir iletim hattı için alınan bu karar bakımından da malikin bilmesi gereken ilk şey şudur: tapu maliki olarak kalmaya devam eder, ancak taşınmazın belirli bir bölümünde kullanım yetkisi kalıcı olarak sınırlanır.
Mülkiyet Kamulaştırması ile İrtifak Kamulaştırması Farkı
Mülkiyet kamulaştırmasında taşınmaz idareye geçer ve bedeli tam değer üzerinden hesaplanır. İrtifak kamulaştırmasında ise bedel, taşınmazın tamamının değeri üzerinden değil, irtifak nedeniyle uğranılan değer kaybı üzerinden belirlenir. Bu hesap yöntemi, uyuşmazlıkların en yoğun olduğu noktadır.
İletim Hattının Yarattığı Fiili Kısıtlar
- Direk yerlerinin tarımsal kullanımı fiilen imkânsız hale getirmesi
- Hat koridoru altında yapılaşmanın sınırlanması
- Yüksek boylu ağaç dikiminin engellenmesi
- Tarım makinelerinin hareketinde ortaya çıkan güçlükler
Bedelin Doğru Hesaplanması İçin Neye Dikkat Edilmeli?
- Direk yerlerinin, koridor alanından ayrı ve tam değer esasıyla değerlendirilmesi gerektiğinin ileri sürülmesi
- Koridorun parseli ikiye bölerek kalan kısımları ekonomik olarak kullanılamaz hale getirip getirmediğinin ortaya konması
- Taşınmazın arsa niteliğinde olması halinde yapılaşma hakkındaki kaybın gösterilmesi
- Mevcut dikili varlığın tür ve yaş bazında tespit edilmesi
Keşifte Malikin Rolü
Keşif, sonradan telafisi güç bir aşamadır. Arazide bilirkişiye gösterilmeyen bir sulama tesisi, dikili ağaç ya da erişim yolu, raporda yer almadığı için bedele de yansımaz. Bu nedenle keşif öncesinde taşınmazın fotoğraflarla ve varsa eski kayıtlarla belgelenmesi, itiraz aşamasında elde tutulacak en somut dayanaktır.
Tapuya Şerh ve Sonraki Satışlar
İrtifak hakkı tapuya tescil edildiğinden, taşınmazın ileride satılması halinde alıcı bu kısıtla birlikte devralır. Kamulaştırma bedelinin belirlenmesinde bu kalıcı etkinin dikkate alınması gerektiği, itiraz dilekçelerinde açıkça vurgulanmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. İrtifak bedeli hesaplamaları parselin niteliğine göre önemli ölçüde değiştiğinden, tebligat sonrasında dosyanızın ayrıca incelenmesi yararınıza olacaktır.