Enerji üretim tesisleri için verilen acele kamulaştırma kararları, malikler açısından alışılmış kamulaştırma sürecinden farklı bir hız ve sıralama getirir. Balıkesir'de kurulacak rüzgâr enerji santrali için alınan bu kararda da temel özellik şudur: idare, bedel kesinleşmeden taşınmaza el koyabilir. Bu nedenle malikin dikkati, mülkiyetin akıbetinden çok bedelin doğru tespitine yönelmelidir.
Acele Kamulaştırma Neden Farklıdır?
Olağan kamulaştırmada önce satın alma usulü denenir, anlaşma sağlanamazsa mahkemeye gidilir. Acele kamulaştırmada ise mahkemeden öncelikle taşınmaza el konulmasına imkân veren bir karar alınır; bedel tespiti ve tescil davası yürümeye devam eder. Sonuç olarak malik, dava sürerken taşınmazını fiilen kullanamaz hale gelebilir.
Bedel Tespiti Davasında Belirleyici Unsurlar
- Taşınmazın niteliği: arazi mi, arsa mı, üzerinde yapı ve dikili varlık var mı
- Arazi ise gelir yöntemine esas verim ve ürün deseni
- Yapı ve müştemilatın yaşı, sınıfı ve yıpranma oranı
- Kamulaştırmanın parselin kalan kısmında değer kaybı yaratıp yaratmadığı
Bilirkişi Raporu: Sürecin Kalbi
Bedel, keşif sonrası düzenlenen bilirkişi raporuna göre belirlenir. Raporun tebliğinden sonra itiraz için tanınan süre kısadır ve bu aşamada yapılan hata, bedelin düşük kalmasına yol açar. İtirazın soyut biçimde bedelin az olduğunu söylemekten ibaret olmaması; hangi kalemin hangi nedenle eksik hesaplandığının somut olarak gösterilmesi gerekir.
İtirazda Sık Gözden Kaçanlar
- Dikili ağaçların yaş ve tür bazında ayrı ayrı değerlendirilmemesi
- Sulama imkânının ve yola cephenin dikkate alınmaması
- Kalan kısmın kullanılamaz hale gelmesinin hesaba katılmaması
Kararın Kendisine Karşı Dava
Bedel tartışmasından ayrı olarak, acele kamulaştırma kararının hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa idari yargıda iptal davası açılabilir. Bu davada aceleliğin gerçekten bulunup bulunmadığı ve kamu yararı değerlendirmesi tartışılır. İki sürecin farklı yargı kollarında yürüdüğü ve sürelerinin ayrı işlediği unutulmamalıdır.
Bu bilgiler genel çerçeveyi anlatır. Taşınmazınıza ilişkin bir kamulaştırma tebligatı aldıysanız, süreler kısa olduğu için belgelerinizle birlikte vakit kaybetmeden hukuki değerlendirme almanız önemlidir.