154 kV Gülpınar RES trafo merkezi ile Çan Havza trafo merkezi arasındaki enerji iletim hattına girdi-çıktı yapılarak Ovacık RES trafo merkezinin bağlanması amacıyla bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 8524 sayılı Karar, mevcut bir hattın üzerine yeni bir bağlantı eklenmesi hâlini düzenler. Bu tür projelerde asıl tartışma çoğu kez güzergâh seçimi üzerinde yoğunlaşır.
Girdi-çıktı bağlantısı kamulaştırmayı neden büyütür?
Girdi-çıktı, mevcut bir iletim hattının kesilip yeni bir trafo merkezine sokulması ve oradan tekrar çıkarılmasıdır. Bu yöntem hattın doğrusal güzergâhını bozar; sonuçta daha önce hiç etkilenmemiş parseller kamulaştırma kapsamına girebilir, hâlihazırda irtifak yükü bulunan parsellerde ise yük artabilir. Malik açısından ilk kontrol edilecek nokta, parselinin daha önce başka bir hat nedeniyle kısıtlanmış olup olmadığıdır.
Güzergâh seçimine itirazın hukuki zemini
Kamulaştırma işleminin hukuka uygunluğu denetlenirken, kamu yararı ile mülkiyet hakkı arasındaki dengenin gözetilip gözetilmediğine bakılır. Güzergâh itirazının kabul görebilmesi için soyut bir rahatsızlık beyanı yeterli değildir; teknik olarak uygulanabilir, benzer maliyetli ve daha az kısıt doğuran bir alternatifin varlığı ortaya konmalıdır. Bu nedenle proje dosyasının, alternatif güzergâh etütlerinin ve varsa çevresel değerlendirme belgelerinin idareden istenmesi belirleyici olur.
Kısmi kamulaştırma ve artık alan sorunu
- Koridorun parseli ikiye bölmesi hâlinde her iki kısmın bağımsız kullanılabilirliği ayrı ayrı değerlendirilir.
- Kalan alanın ekonomik olarak işletilemeyecek büyüklüğe düşmesi, ek bir değer kaybı iddiasının dayanağıdır.
- Yola cephesi kalmayan artık parseller bakımından ulaşım sorunu ayrıca gündeme getirilmelidir.
- Kalan kısımdaki kaybın miktarı, kamulaştırılan alanın bedelinden bağımsız olarak hesaplanır.
Teknik dosyanın davadaki rolü
Bilirkişi incelemesinde en çok tartışılan konular direk yerlerinin koordinatları, koridor genişliği ve iletkenin taşınmaz üzerindeki yüksekliğidir. Bu veriler proje paftasından okunur. Malikin kendi ölçümüyle proje verisi arasında fark varsa, bu farkın dosyaya girmesi keşif öncesinde talep edilmelidir; keşif sonrasında ileri sürülen ölçüm itirazları çoğu zaman yeni bir inceleme gerektirir ve süreci uzatır.
Adım adım hazırlık
- Parselin mevcut hatlarla ilişkisini tapu beyanlar hanesinden inceleyin.
- Yeni koridorun geçtiği alanı kroki üzerinde işaretleyip fotoğraflayın.
- Alternatif güzergâh iddianızı somut bir hat tarifiyle destekleyin.
- Artık alan iddiasını, kalan kısmın ölçüsü ve şekliyle birlikte açıklayın.
Buradaki bilgiler geneldir. Girdi-çıktı bağlantısında her parselin etkilenme biçimi değiştiğinden, projeye ilişkin evrakla birlikte dosyanıza özel hukuki inceleme yaptırmanız uygun olacaktır.