Bilecik bölgesindeki rüzgâr enerjisi santrali bağlantısına ilişkin 154 kV enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 8659 sayılı Karar, enerji hatlarına özgü bir kamulaştırma biçimini gündeme getirir. Bu projelerde çoğu zaman mülkiyet değil, taşınmaz üzerinde irtifak hakkı kurulur.
Mülkiyetin Alınması ile İrtifak Kurulması Arasındaki Fark
Mülkiyetin kamulaştırılmasında taşınmaz idareye geçer ve malik tapudan çıkar. İrtifak kamulaştırmasında ise tapu malikte kalır, ancak taşınmazın belirli bir bölümünün kullanımı kalıcı biçimde sınırlanır. Malik açısından bu ayrımın sonucu şudur: taşınmazı elde tutmaya devam edersiniz, fakat üzerinde eskisi gibi tasarruf edemezsiniz ve bedel de bu sınırlamanın karşılığı olarak hesaplanır.
İletim Hattının Taşınmaz Üzerinde Yarattığı Kısıt
- Hat güzergâhı boyunca belirlenen koridorda yapı yapma imkânının kısıtlanması
- Belirli yükseklikte ağaç yetiştirme yasağı ve mevcut ağaçların kesilmesi
- Bakım ve onarım için idarenin taşınmaza girme yetkisi
- Direk ayaklarının bulunduğu alanın fiilen kullanılamaz hâle gelmesi
İrtifak Bedelinin Belirlenmesinde Ölçüt
İrtifak bedeli, taşınmazın tam değeri değil, kurulan hakkın yarattığı değer azalması esas alınarak belirlenir. Bu hesabın malik lehine doğru kurulması için kısıtlanan alanın gerçek yüzölçümü, taşınmazın imar durumu ve mevcut kullanım şekli önem taşır. Yapılaşmaya elverişli bir arsada değer azalması, tarımsal bir parsele göre çok daha yüksek olabilir.
Direk Yeri ve Salınım Alanı Ayrımı
Uygulamada direk yerinin oturduğu alan ile iletkenin salınım yaptığı koridor farklı değerlendirilir. Direk ayağının bulunduğu bölüm çoğu kez tamamen kullanılamaz hâle geldiğinden, buranın irtifak değil mülkiyet esasına göre değerlendirilmesi tartışılabilir. Bu hususun dosyada açıkça ileri sürülmesi gerekir.
Malikin İtiraz Alanı
- Kısıtlanan alanın ölçümünü krokiden kontrol edin, gerekirse yeniden ölçüm isteyin.
- Kesilecek ağaçların tür, yaş ve adet dökümünü keşif tutanağına geçirtin.
- Taşınmazın imar durumunu belediyeden yazılı olarak alın ve dosyaya sunun.
- Bilirkişi raporundaki kısıtlılık oranına gerekçeli itiraz edin.
Bu açıklamalar genel bilgi vermek içindir. İrtifak bedelinin hesabı teknik ve dosyaya özgü olduğundan, taşınmazınızın imar ve kullanım durumunu gösteren belgelerle birlikte hukuki destek almanız sonucu etkileyebilir.