Hidroelektrik santral projelerinde kamulaştırma, yalnızca santral binasının kurulacağı alanı değil; regülatör yerini, iletim tünelini, boru hattı güzergâhını ve şantiye yollarını da kapsayacak biçimde geniş bir sahaya yayılır. Yardımcı kaynak olarak rüzgâr bileşeni de bulunan projelerde etkilenen parsel sayısı daha da artar. Bu nedenle malikin savunması, tek bir parsel üzerinden değil proje bütünü üzerinden kurulmalıdır.
Kamu Yararı Kararı ile Acelelik Kararı Ayrı Ayrı Denetlenir
Bir projede kamu yararı bulunması, o projede acele kamulaştırma usulünün uygulanmasını tek başına haklı kılmaz. Anayasa'nın mülkiyet hakkına ve kamulaştırmaya ilişkin güvenceleri, istisnai usulün dar yorumlanmasını gerektirir. Dolayısıyla dava dilekçesinde iki ayrı iddia hattı kurulabilir: proje bakımından kamu yararı unsurunun bulunmadığı ve her hâlükârda olağan usulün beklenmesine engel bir aciliyet gösterilmediği.
Çevresel İzin Süreçleriyle Bağlantı
- Projenin çevresel değerlendirme sürecinin tamamlanıp tamamlanmadığı
- Su kullanım hakkı anlaşmasının kapsamı ve can suyu yükümlülüğü
- Sulama birliği ve kooperatif kayıtlarında görünen mevcut su hakları
- Kamulaştırılan alanın orman sayılan alanla kesişip kesişmediği
Bu başlıklardan biri hakkında yürüyen ayrı bir yargılama varsa, kamulaştırma dosyasında bu durumun bildirilmesi mahkemenin değerlendirmesini etkileyebilir.
El Koyma Gerçekleştiyse Ne Yapılır?
Acele el koyma tamamlanmış olsa dahi malikin hakları sona ermez. Mülkiyetin devri ancak bedel tespiti ve tescil süreciyle gerçekleşir. Bu aşamada yapılması gerekenler sırayla şunlardır:
- El koyma tarihindeki fiili durumu tespit ettirin; ürün, ağaç ve tesis envanteri kritik önemdedir.
- İdarenin açtığı davada duruşmalara katılın ve keşif gününü kaçırmayın.
- Keşifte taşınmazın niteliğine ilişkin beyanınızı tutanağa geçirtin.
- El koyma ile bedelin ödenmesi arasında geçen sürede uğranılan zararı ayrıca gündeme getirin.
Aynı Havzadaki Malikler İçin Ortak Hareket
Aynı proje kapsamında çok sayıda parsel etkilendiğinde, maliklerin teknik rapor ve ölçüm masraflarını paylaşarak ortak bir teknik dosya oluşturması pratik bir çözümdür. Her malik kendi davasını ayrı yürütse de, sahaya ilişkin ortak teknik veri seti tüm dosyalarda kullanılabilir.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Havza koşulları, parselinizin konumu ve süreçte gelinen aşama sonucu belirleyeceğinden, dosyanızı bir uzmana inceletmeniz tavsiye edilir.