Trafikte arızalanan, kaza sonrası yolda kalan veya trafikten men edilen bir aracın kolluk kurtarıcısıyla çekilmesi, araç sahibi için hem beklenmedik bir masraf hem de çoğu zaman gözden kaçan bir hukuki uyuşmazlık başlangıcıdır. Emniyet Teşkilatı Kurtarıcı Araçlarının Kullanılmasına Ait Yönetmelik, bu araçların hangi hallerde ve hangi usulle kullanılacağını belirler. Aşağıda konu, işlemin muhatabı olan araç sahibinin bakış açısından ele alınmıştır.
Kurtarıcı Araç Hangi Durumda Devreye Girer
- Yol güvenliğini tehlikeye düşürecek biçimde bırakılmış ya da arızalanmış araçlar
- Kaza yerinde kalan ve trafik akışını engelleyen araçlar
- Hakkında trafikten men işlemi uygulanan araçlar
- Kolluk hizmetinin gerektirdiği acil taşıma ihtiyaçları
Her çekme işleminin bir sebebi ve bunu gösteren tutanağı bulunmalıdır. Tutanakta işlemin gerekçesi, saati ve aracın götürüldüğü yer açıkça yazılmamışsa, sonraki aşamada itirazın dayanağını kurmak zorlaşır.
Çekme ve Muhafaza Sırasındaki Hasarda Sorumluluk
Aracın yüklenmesi, taşınması ve bekletilmesi sırasında ortaya çıkan zararlar, idarenin hizmet kusuru tartışmasını gündeme getirir. Burada belirleyici olan tek şey vardır: aracın teslim alındığı ve geri verildiği andaki fiziki durumun kayda geçirilip geçirilmediği. Aracı teslim alırken hasarı yazdırmadan tutanağı kayıtsız imzalamak, ileride ileri sürülecek talebin en kırılgan noktası hâline gelir. Fotoğrafın tarih ve saat bilgisiyle çekilmesi, otoparkın giriş kaydıyla eşleştirilmesi bu boşluğu kapatır.
Bedele İtiraz Ederken Neye Dayanılır
Çekme ve muhafaza bedeli idari nitelikte bir alacaktır. Bedelin miktarına değil, çekme işleminin kendisinin hukuka aykırılığına dayanan itirazlarda tartışma işlemin sebep unsuruna kayar: araç gerçekten trafiği engelliyor muydu, men şartları fiilen oluşmuş muydu, daha hafif bir tedbir mümkün müydü? Ödeme yapılmış olması itiraz hakkını tek başına ortadan kaldırmaz; ancak ödemenin ihtirazi kayıt düşülerek yapılması, sonraki talebe daha sağlam bir zemin hazırlar.
Aracı Geri Almak İçin İzlenecek Sıra
- Çekme sebebini gösteren tutanağın bir örneğini isteyin.
- Otoparkta aracı teslim almadan önce dış ve iç hasar tespitini yazılı hâle getirin.
- Bedeli öderken makbuzda kalem ayrımının (çekme, günlük muhafaza) görünmesini sağlayın.
- İşleme itiraz edecekseniz öğrenme tarihini belgeleyen her evrakı ayrı bir dosyada toplayın.
Uygulamada En Sık Düşülen Tuzak
Araç sahipleri çoğu zaman aracı kurtarmaya odaklanıp süreci belgelemeyi ihmal eder. Oysa idari işleme karşı başvuru süreleri, işlemin öğrenildiği ya da usulüne uygun bildirildiği andan itibaren işlemeye başlar. Aracın çekildiğini telefonla öğrenmek ile yazılı bildirim almak arasındaki fark, süre tartışmasında doğrudan sonuca etki eder.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her aracın, her tutanağın ve her idari işlemin kendine özgü koşulları vardır; çekme işlemine dayalı bir uyuşmazlıkta belgelerin bir hukukçu tarafından incelenmesi yerinde olur.