İthalatta haksız rekabetin önlenmesine ilişkin Tebliğ (2005/19), bir ürün grubuna yönelik önlem rejiminin yürürlüğe girmesi ya da mevcut uygulamanın sürdürülmesiyle ilgili düzenlemeleri içerir. Soruşturma aşamasından farklı olarak burada ağırlık, kararın ithalatçının günlük işlemlerine nasıl yansıyacağı ve gümrük vezne aşamasında hangi tutarın tahsil edileceği üzerindedir.
Yürürlük Tarihi Neden Belirleyici?
Önlemin uygulanacağı ithalat işlemleri, tebliğin yürürlük tarihine göre belirlenir. Yolda olan ya da gümrük beyannamesi verilmiş bulunan partilerde hangi rejimin geçerli olacağı, beyannamenin tescil tarihi üzerinden değerlendirilir. Sözleşmesi önceden yapılmış işlemlerde bile belirleyici olan çoğu zaman tescil tarihi olduğundan, alım planlaması yapılırken bu tarih esas alınmalıdır.
Menşe ve Tarife Pozisyonunun Rolü
Önlemler ürün ve menşe ikilisi üzerinden uygulanır. Bu nedenle iki teknik konu doğrudan maliyet doğurur: eşyanın gümrük tarife pozisyonunun doğru belirlenmesi ve menşe ispatının usulüne uygun yapılması. Menşe belgesinin sonradan geçersiz sayıldığı hallerde, yıllar öncesine ait ithalatlar için ek tahakkuk yapılabildiği görülmektedir. Üçüncü bir ülke üzerinden yapılan sevkiyatlarda menşe kaydırma iddiası ayrı bir inceleme konusu olur.
İthalatçının Karşılaşabileceği İşlemler
- Beyan edilenden farklı tarife pozisyonu uygulanarak ek tahakkuk yapılması
- Menşe şüphesi nedeniyle eşyanın teminata bağlanması
- Sonradan kontrol sonucunda geçmiş beyannameler için tahakkuk çıkarılması
- Usulsüzlük veya beyan aykırılığı iddiasıyla idari para cezası uygulanması
- Fazla tahsil edilen tutarlar için iade talebinde bulunulması
İtiraz ve İade Talebi
Ek tahakkuk veya ceza kararına karşı önce gümrük idaresi nezdinde itiraz yolu işletilir; bu aşama tamamlanmadan yargıya gidilmesi usul yönünden sorun doğurur. İtiraz dilekçesinde tarife, menşe ve tutar hesabı ayrı başlıklar altında ele alınmalı, laboratuvar raporu, üretici teyidi ve bağlayıcı görüş talepleri delil olarak sunulmalıdır. Fazla ödeme yapıldığı düşünülüyorsa iade talebinin de kendi süresi içinde ayrıca yapılması gerekir.
Operasyonel Kontroller
- Her sevkiyat için tarife ve menşe dosyasını beyandan önce tamamlayın.
- Tedarikçiden alınan menşe beyanlarını yazılı ve imzalı saklayın.
- Beyanname tescil tarihlerini yürürlük tarihiyle karşılaştırın.
- Tebligat aldığınızda itiraz süresini ilk gün hesaplayarak takip edin.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; ek tahakkuk, teminat veya ceza kararıyla karşılaşmanız hâlinde belgelerinizin gecikmeden hukuki incelemeden geçirilmesi tavsiye edilir.