Kurulu bir enerji üretim tesisinin kapasitesinin artırılması, çoğu zaman ek türbin, ek platform ve genişletilmiş servis yolu anlamına gelir. Bu da daha önce kamulaştırma yapılmış bir bölgede ikinci bir kamulaştırma dalgası doğurur. Malikler bakımından bu, bir kez yaşanmış bir sürecin tekrarı gibi görünse de hukuki durum farklıdır.
Kapasite Artışı Neden Yeni Bir Kamulaştırma Doğurur
İlk kamulaştırma yalnızca o tarihte belirlenen alanı kapsar. Kapasite artışıyla ihtiyaç duyulan ek alanlar, önceki işlemin kapsamında değildir ve yeni bir kamu yararı kararına, yeni bir bedel tespitine tabidir. Dolayısıyla ilk süreçte alınan bedelin ikinci sürece mahsup edilmesi gibi bir uygulama söz konusu olmaz; her alan kendi bedelini doğurur.
Aynı Malikin İkinci Kez Muhatap Olması
Bir malikin parselinden ikinci kez alan kamulaştırıldığında dikkat edilmesi gereken üç nokta vardır:
- Kalan alanın ilk kamulaştırmadan sonra zaten küçülmüş olması, ikinci kesintinin etkisini ağırlaştırır.
- İlk dosyada belirlenen birim değer, aradan geçen süre nedeniyle güncel değildir; yeni dosyada güncel emsal talep edilmelidir.
- İlk kamulaştırmada tazmin edilmiş bir değer kaybının, ikinci dosyada yeniden gündeme gelip gelmediği ayrıştırılmalıdır.
Kısmi Kamulaştırmada Artık Alanın Değer Kaybı
Bir parselin bir bölümü kamulaştırıldığında, geriye kalan kısmın değerinde düşüş oluşabilir. Parselin şeklinin bozulması, yola cephesinin kesilmesi, tarımsal işletme bütünlüğünün kaybolması ya da kalan alanın ekonomik kullanıma elverişsiz hâle gelmesi bu kapsamdadır. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu kısmi kamulaştırmada artık alanın durumunu ayrıca düzenlemiş olup, kalan bölümün kullanılamaz hâle gelmesi hâlinde tamamının kamulaştırılmasının talep edilmesi gündeme gelebilir. Bu talebin bedel tespiti dosyasında açıkça ileri sürülmesi gerekir.
Geri Alma Hakkı Gündeme Gelir mi
Kamulaştırılan taşınmazın amacına uygun kullanılmaması hâlinde, eski malikin kanunda öngörülen koşullar ve süre içinde taşınmazı geri alma hakkı bulunur. Kapasite artışı dosyalarında bu hak, ilk kamulaştırmada alınıp da yıllarca kullanılmamış alanlar bakımından tartışılabilir. Ancak süre koşulu katıdır ve geçmesi hâlinde hak kullanılamaz hâle gelir.
Pratik Adımlar
- İlk kamulaştırma dosyasının nüshasını temin edip yeni dosyayla karşılaştırın.
- Kalan alanın güncel durumunu tarihli fotoğraf ve krokiyle belgeleyin.
- Artık alan değer kaybı talebinizi dilekçede ayrı bir başlık olarak yazın.
- Tebligat ve rapor tarihlerini takvimleyip itiraz sürelerini izleyin.
Bu bilgiler genel niteliktedir; kapasite artışının kapsamı, önceki kamulaştırmanın koşulları ve kalan alanın durumu sonuca doğrudan etki ettiğinden dosyaya özgü hukuki destek alınması önerilir.