Sakarya ilinde bulunan bazı taşınmazların, Pamukova RES elektrik üretim tesisinin kapasite artışının sağlanması amacıyla Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 9454 sayılı Karar, halihazırda kurulu bir enerji tesisinin büyütülmesine dayanmaktadır. Kapasite artışı kamulaştırmaları, ilk kuruluş kamulaştırmalarından farklı sorunlar doğurur: aynı bölgede daha önce kamulaştırılmış parseller vardır, bazı malikler süreci daha önce yaşamıştır ve yeni alınacak alanlar çoğu kez mevcut tesisin çevresindeki dar şeritlerdir.
Kapasite Artışı Kamulaştırmanın Kapsamını Nasıl Genişletir
Rüzgâr enerjisi santrallerinde kamulaştırma yalnızca türbin yerlerini kapsamaz; erişim yolları, kablo güzergâhları, şalt sahası ve emniyet mesafeleri de alana dahil edilir. Kapasite artışında eklenen her ünite, bu yardımcı alanların da genişlemesine yol açar. Malikin krokide bakması gereken, türbin oturma alanı ile yol ve kablo şeridinin ayrı ayrı gösterilip gösterilmediğidir.
Mülkiyet Kamulaştırması ile Daimi İrtifak Farkı
Türbin ve şalt sahası genellikle mülkiyet olarak kamulaştırılırken, kablo ve yol güzergâhları için daimi irtifak hakkı kurulur. İrtifakta tapu malikte kalır fakat kullanım kısıtlanır. Bu ayrım üç sonucu doğrudan etkiler: ödenecek bedelin hesabı, taşınmazın sonraki satış değeri ve arazi üzerinde tarımsal faaliyetin sürdürülebilirliği. İrtifak bedelinin, mülkiyet değerinin tamamı yerine kısıt oranına göre hesaplanması nedeniyle, kısıtın gerçek etkisinin somut biçimde ortaya konulması gerekir.
Hisseli ve Mirasçılı Parsellerde Tebligat Riski
Kırsal alandaki parsellerin önemli bölümü paylı mülkiyete tabidir ve paydaşların bir kısmı başka illerde ya da yurt dışında yaşamaktadır. Bu yapıda üç risk öne çıkar:
- Tebligatın eski adrese çıkarılması nedeniyle bazı paydaşların süreçten geç haberdar olması
- İntikali yapılmamış mirasçıların dosyada taraf olarak yer almaması
- Bir paydaşın uzlaşmaya varmasının diğer paydaşları bağlayacağı yanılgısı
Her paydaş kendi payı bakımından bağımsız hak sahibidir; bu nedenle sürecin paydaşlar arasında ortak bir yazışma düzeniyle takip edilmesi gerekir.
Bedelin Depo Edilmesi ve Paylaşımı
Acele kamulaştırmada mahkemece belirlenen bedel bankaya yatırılır ve pay oranlarına göre maliklere ödenir. Paydaşlardan birinin banka hesap bilgisi bulunmadığında ödeme bekletilir. Ayrıca taşınmaz üzerinde haciz veya ipotek varsa, bedel doğrudan malike değil, önce bu yükümlülüklerin karşılanmasına yönelir. Bu nedenle bedel talebinden önce güncel tapu kaydındaki şerhlerin gözden geçirilmesi gerekir.
Önerilen Kontrol Sırası
- Kamulaştırma krokisinde parselinizin hangi bölümünün mülkiyet, hangisinin irtifak kapsamında olduğunu belirleyin.
- Tüm paydaşların tebligat aldığını teyit edin.
- Tapudaki şerh ve takyidatları güncel olarak çıkarın.
- Keşif öncesinde arazinin fiili kullanımını belgeleyin.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; irtifak bedeli ve pay hesabı her dosyada değiştiğinden, kendi parselinize ilişkin adım atmadan önce hukuki değerlendirme almanız faydalı olur.