965 sayılı Karar, 154 kV Çerkezköy - Kıyıköy branşman noktası ile Vize 380 arasındaki enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazların TEİAŞ tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Malikin bu tür bir kararla karşılaştığında verdiği ilk stratejik karar, tartışmayı bedel üzerinden mi yoksa kararın hukuka uygunluğu üzerinden mi yürüteceğidir. İki yol farklı yargı düzenlerinde işler.
İki Ayrı Hat: Bedel Davası ve İptal Davası
Bedel tespiti ve tescil talebi adli yargıda görülür ve burada tartışılan konu esas olarak taşınmazın değeridir. Acele kamulaştırma kararının kendisine yönelik iptal istemi ise idari yargının konusudur. Bu ayrım gözden kaçırıldığında dilekçe yanlış yargı düzenine sunulur, süre işlemeye devam eder ve esasa hiç girilmeden dosya kapanabilir.
Aceleliğin Denetlenmesi
Acele kamulaştırma, olağan usulün istisnasıdır ve kanunda öngörülen özel hâllerin varlığını gerektirir. İptal istemi kurulurken, aceleliği gerektiren durumun somut olarak ortaya konulup konulmadığı, kamu yararı kararının usulüne uygun alınıp alınmadığı ve el koymanın kapsamının proje ihtiyacıyla orantılı olup olmadığı tartışılır. Genel ifadeler yerine, projeye ve parsele ilişkin somut veriler kullanılmalıdır.
Yürütmenin Durdurulması İstemi
- Talep, dava dilekçesiyle birlikte ve gerekçeli biçimde ileri sürülmelidir.
- Telafisi güç zarar iddiası somutlaştırılmalıdır; işletmenin durması, ürünün yok olması gibi.
- Sahadaki fiili durumun tarihli görüntülerle desteklenmesi talebi güçlendirir.
- Karar geç öğrenildiyse öğrenme tarihini gösteren belgeler dosyaya eklenmelidir.
Paralel Yürüyen Dosyaların Yönetimi
- Adli yargıdaki bedel dosyası ile idari yargıdaki iptal dosyası ayrı ayrı takvimlenmelidir.
- Bedel dosyasındaki keşif ve rapor süreçleri, iptal talebi nedeniyle ihmal edilmemelidir.
- Her iki dosyada da aynı teknik verilerin tutarlı biçimde kullanılması gerekir.
- Tebligat adresleri her iki dosyada güncel tutulmalıdır.
Buradaki açıklamalar genel çerçeve sunar; kararın kapsamı ve parselin durumu dosyaya göre değiştiğinden, hangi yolun izleneceğine karar vermeden önce hukuki değerlendirme alınması önerilir.