9729 sayılı Karar, Sakarya ilinin Akyazı ilçesi İnönü Mahallesi sınırları içinde bulunan bazı taşınmazlar ile üzerlerindeki muhdesatın, ilçede yapımı planlanan Akyazı Kızılelma Millet Bahçesi Projesi için Akyazı Belediye Başkanlığı tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Kamulaştırmayı yürüten idarenin bir belediye olması ve projenin yeşil alan düzenlemesine yönelik olması, bu dosya tipinde iki ayrı tartışmayı öne çıkarır: kamu yararı kararının usulüne uygunluğu ve acelelik koşulunun gerçekten bulunup bulunmadığı.
Belediye kamulaştırmasında ön aşamalar
Belediyelerin yürüttüğü kamulaştırmalarda, işlemin dayanağını oluşturan kamu yararı kararının yetkili organca alınmış ve gerekli onay sürecinden geçmiş olması aranır. Bu kararın bulunmaması ya da yetkisiz organca alınmış olması, sonraki tüm işlemleri sakatlayabilecek nitelikte bir usul sorunudur. Ayrıca projenin imar planındaki fonksiyonla uyumlu olması beklenir; planda farklı bir kullanıma ayrılmış alanda yürütülen kamulaştırma ayrıca tartışılabilir.
Acelelik koşulu neden denetlenebilir
Acele kamulaştırma istisnai bir usuldür ve olağan kamulaştırmadaki bazı güvencelerin devreye girmeden el koyma yapılmasına imkân tanır. Bu nedenle aceleliğin dayandığı somut gerekçenin ortaya konulması beklenir. Yalnızca projenin bir an önce bitirilmesi isteği, tek başına yeterli görülmeyebilir. Kararın iptali istemiyle idari yargıya başvurulduğunda, denetimin odağında çoğunlukla bu gerekçenin somutluğu bulunur.
Muhdesat sahibi malik değilse ne olur
- Taşınmaz üzerindeki yapı, ağaç veya tesis başkasına aitse muhdesat sahipliğinin ayrıca ortaya konulması gerekir
- Muhdesat aidiyeti tartışmalıysa bedelin kime ödeneceği sorunu doğar
- Kiracı veya intifa hakkı sahibi bulunan taşınmazlarda bu kişilerin talepleri ayrı değerlendirilir
- Fiilen kullanılan ancak tapuda görünmeyen eklentilerin keşifte tespiti önem taşır
Malik için öncelik sırası
- Kamu yararı kararının tarihini, alan organı ve onay durumunu öğrenmek üzere idareden bilgi isteyin.
- Taşınmazın imar planındaki fonksiyonunu belediyeden alacağınız yazıyla belgeleyin.
- Acele el koyma dosyasının açılıp açılmadığını mahkemeden takip edin ve keşif gününü kaçırmayın.
- İptal talebi ile bedel talebinin farklı yargı kollarına ait olduğunu unutmadan başvurularınızı ayrı planlayın.
Aktarılanlar genel bilgilendirme niteliğindedir; taşınmazın imar durumu, muhdesat aidiyeti ve tebligat tarihleri sonucu doğrudan etkilediğinden, süre kaybı yaşamamak için dosyanızı erken aşamada bir hukukçuyla değerlendirmeniz yerinde olur.