Harçlar Kanunu genel tebliğleri, kanuna ekli tarifelerde yer alan tutarların güncellenmesini ve uygulanmasını gösterir. Bu güncelleme teknik bir işlem gibi görünse de, dava açan taraf için doğrudan usuli sonuç doğurur: eksik yatırılan bir harç, davanın esasına hiç girilmeden dosyanın işlemden kaldırılmasına kadar giden bir zincir başlatabilir.
Tarifeler Neden Her Yıl Değişir?
Harç tutarları, her yıl belirlenen yeniden değerleme oranı esas alınarak güncellenir ve yeni tutarlar tebliğ ile duyurulur. Bu nedenle bir önceki yılın tutarına göre yapılan hesaplama, yılbaşından sonra açılan davada eksik kalır. Özellikle yıl geçişinde açılan dosyalarda, harcın hangi yılın tarifesine göre yatırıldığı ilk kontrol edilmesi gereken noktadır.
Dava Açarken Karşılaşılan Harç Kalemleri
- Başvurma harcı: mahkemeye başvurulduğu anda maktu olarak alınır.
- Peşin harç: konusu para veya para ile değerlendirilebilen taleplerde, dava değeri üzerinden hesaplanan nispi harcın bir bölümü dava açılırken yatırılır.
- Karar ve ilam harcı: yargılama sonunda hüküm altına alınan miktar üzerinden tamamlanır.
- Maktu harçlar: değeri para ile ölçülemeyen taleplerde sabit tutar üzerinden alınır.
Eksik Harcın Usuli Sonucu
Harç eksikliği tespit edildiğinde mahkeme, tamamlanması için süre verir. Bu süre çoğu zaman kesin süre olarak belirlenir ve kaçırılması halinde dosya işlemden kaldırılır. İşlemden kaldırılan dosyanın yenilenmesi mümkün olsa da, yenileme talebinin de kendi süresi vardır ve bu süre kaçırıldığında dava açılmamış sayılabilir. Zamanaşımı sınırındaki alacaklarda bu sonuç telafi edilemez hale gelir.
Fazla veya Yersiz Ödenen Harcın İadesi
- İade talebi için önce ödemeye ilişkin makbuz ve dosya bilgileriyle yazılı başvuru yapılır.
- Talebin hangi kalemde fazlalık bulunduğunu açıkça göstermesi gerekir; genel ifadeli dilekçeler sonuçsuz kalır.
- Davanın feragat, kabul veya sulh ile sona ermesi halinde alınacak harcın oranı farklılaşabilir; karar sonrası hesap mutlaka kontrol edilmelidir.
- İade taleplerinin de kendine özgü bir süresi bulunduğu göz ardı edilmemelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme içindir. Harç tutarları her yıl değiştiğinden, açılacak dava için güncel tarife esas alınmalı ve hesaplama tereddüt halinde bir hukukçuya kontrol ettirilmelidir.