İmar planlarının kim tarafından hazırlanabileceği, planlama hukukunun en somut kesişme noktalarından biridir. Plan yapımını yüklenecek müelliflerin yeterliliğine ilişkin düzenleme, 3194 sayılı İmar Kanunu çerçevesinde plan müellifliği yetkisini derecelendirir ve bu yetkinin kaybı hâlinde ne olacağını belirler. Aşağıda, yetki belgesi almaktan belge iptaline kadar süreç ele alınmaktadır.
Yeterlilik neden gruplara ayrılır?
Bir ülke ölçeğindeki üst planla, küçük bir yerleşimin uygulama imar planı aynı deneyimi gerektirmez. Bu nedenle düzenleme, plan türü ve ölçeğine göre kademelenen bir yeterlilik anlayışı benimser. Müellifin sahip olduğu grup, hangi ölçekteki planı imzalayabileceğini belirler. Uygulamadaki en yaygın sorun, üstlenilen işin ölçeğinin sözleşme aşamasında doğru tespit edilmemesi ve işin ilerleyen aşamasında yetki uyuşmazlığının ortaya çıkmasıdır.
Başvuru dosyasında dikkat edilecekler
- Diploma ve mesleki unvanın belgeye esas alanla örtüşmesi
- İş deneyimini gösteren belgelerin onaylı ve tarih sıralı olması
- Daha önce hazırlanan planların onay durumunun belgelenmesi
- Ortaklık veya şirket üzerinden başvuruda yetkili müellifin açıkça gösterilmesi
- Belgenin geçerlilik süresinin ve yenileme takviminin takibi
Grup yükseltme talebi ve reddi
Grup yükseltme talepleri çoğunlukla iş deneyiminin niteliği üzerinden reddedilir. Ret yazısının gerekçesi teknik bir dille kaleme alındığından, itiraz dilekçesinde her bir eksiklik tek tek ele alınmalı ve karşılığında sunulan belge açıkça gösterilmelidir. Genel nitelikte itiraz cümleleri, idarenin ilk kararını tekrar etmesiyle sonuçlanır.
Belge iptali ve mesleki sonuçları
Yetki belgesinin iptali, yalnızca gelecekteki işleri değil, devam eden sözleşmeleri de etkiler. Devam eden bir plan işinde müellifin belgesi iptal edilirse, idare planı onaylamakta duraksar; iş sahibi ise sözleşmeden dönme ve zarar talebi gündeme getirir. Bu nedenle iptal işleminin tebliğinden itibaren hem idari itiraz hem de iş sahibiyle ilişkinin yönetimi eşzamanlı yürütülmelidir.
İdari yargıya taşıma sırasında sıralama
- İşlemin tebliğ tarihi ve tebligat usulü kayıt altına alınır.
- Dosyanın tamamı, dayanak yazılar dahil olmak üzere idareden talep edilir.
- İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açma süresi hesaplanır; üst makama başvuru yolunun süreye etkisi ayrıca değerlendirilir.
- Yürütmenin durdurulması talebi, belgenin yokluğunda doğacak somut zararla gerekçelendirilir.
- Aynı olaydan doğan sözleşmesel uyuşmazlık için ayrı bir zaman çizelgesi tutulur.
Burada anlatılanlar yol gösterici niteliktedir. Planlama mevzuatı sık değiştiği ve yerel uygulamalar farklılaştığı için, belge veya plan onayı sorununda güncel metin üzerinden profesyonel değerlendirme yapılmalıdır.