Çorum bölgesindeki 154 kV enerji iletim hattı projesi kapsamındaki kamulaştırmaların önemli bir kısmı, mülkiyetin devri şeklinde değil irtifak hakkı kurulması biçiminde gerçekleşir. Bu ayrım, malikin hem hakları hem de alacağı bedel bakımından belirleyicidir.
İrtifak Kamulaştırması Ne Anlama Gelir?
İrtifak yoluyla kamulaştırmada tapu maliki mülkiyetini korur; ancak taşınmazın belirli bir bölümünde kullanım kısıtına katlanmak zorunda kalır. Enerji iletim hatlarında bu kısıt, direk yerleri ile iletkenlerin geçtiği koridor boyunca oluşur. Bedel de mülkiyetin tamamı için değil, doğan kısıtlamanın taşınmazda yarattığı değer azalması için hesaplanır.
Bedelin İki Ayrı Bileşeni
- Direk yerleri: Fiilen kullanılamaz hâle gelen alanlar için genellikle mülkiyet bedeline yakın bir karşılık hesaplanır.
- Hat koridoru: Altında kalan alanda tarımsal kullanım sürebildiğinden, değer azalması oranı belirlenerek kısmi bedel hesaplanır.
Değer azalma oranının gerekçesiz biçimde düşük tutulması, uygulamada en sık itiraz edilen noktadır. Koridorun parseli nasıl böldüğü, ilaçlama ve hasat makinelerinin kullanımını nasıl etkilediği rapora yansıtılmalıdır.
Kısıtın Fiilî Sonuçları Dosyaya Girmelidir
Hat altında kalan alanda yapı yapılamaması, yüksek boylu ağaç dikilememesi, bazı tarımsal uygulamaların sınırlanması gibi sonuçlar somut olarak açıklanmalıdır. Meyve bahçesi bulunan bir parselle kuru tarım yapılan parselin aynı oranla değerlendirilmesi, çoğu zaman gerçekle bağdaşmaz. Ayrıca inşaat sırasında kullanılan geçici ulaşım yolları ile vinç sahalarının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Malik Açısından Adım Sırası
- Tapu kaydına işlenecek irtifak şerhinin kapsamını ve genişliğini yazılı olarak öğrenin.
- Direk sayısı ile koridor uzunluğunu ölçüm krokisiyle doğrulayın.
- Mevcut ağaç ve tesisleri tarihli kayıtlarla belgeleyin.
- Değer azalma oranına ilişkin itirazınızı bilirkişi raporuna karşı süresinde sunun.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Her hat güzergâhının parsele etkisi farklı olduğundan, irtifak bedeline ilişkin itirazlarınızı biçimlendirirken dosyanıza özel hukuki değerlendirme yaptırmanız önerilir.