Soruşturmanın iddianameyle sonuçlanıp mahkemece kabul edilmesiyle kovuşturma evresi başlar. Bu evrede davaya hangi mahkemenin bakacağı, yani görev ve yetki, sanığın savunma hakkı bakımından belirleyicidir. Rehber, görevli mahkeme tartışmalarının nasıl ele alındığını açıklar.
Görev ile Yetki Farkı
Görev, işin ağır ceza mahkemesinde mi asliye ceza mahkemesinde mi görüleceğini; yetki ise hangi yer mahkemesinin bakacağını ifade eder. CMK'da görev kamu düzenindendir ve yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir; yetki itirazı ise belirli bir aşamaya kadar ileri sürülmelidir.
Suçun Niteliği Görevi Nasıl Belirler
Atılı suçun TCK'daki karşılığı ve öngörülen ceza üst sınırı, görevli mahkemeyi belirleyen temel ölçüttür. İddianamede yapılan nitelendirme ile dosyadaki delillerin işaret ettiği nitelendirme farklıysa, savunma bu ayrımı gündeme getirebilir.
Görevsizlik ve Yetkisizlik Kararları
- Mahkeme kendini görevsiz görürse dosyayı görevli mahkemeye gönderir
- Yetkisizlik hâlinde dosya yetkili yer mahkemesine devredilir
- Mahkemeler arasında uyuşmazlık çıkarsa merci tayini yoluna gidilir
Savunma Açısından Zamanlama
Yetki itirazının ilk oturumda, esasa girilmeden önce yapılması gerekir. Geç kalınan itiraz dinlenmeyebilir. Görev meselesinde ise böyle bir sınır olmadığından, hüküm aşamasına kadar dile getirilebilir.
İnfaz Boyutunun Gözden Kaçmaması
5275 sayılı Kanun yargılama sonrası infaz rejimini düzenler; ancak isnadın niteliği ve mahkeme belirlemesi, ileride koşullu salıverilme gibi hesapları da etkilediğinden savunma stratejisi baştan bütüncül kurulmalıdır.
Her dosyada isnadın niteliği ve deliller farklıdır; görev-yetki değerlendirmesi için iddianame ve delil durumunun bir ceza hukukçusuyla incelenmesi önerilir.