Soruşturma tamamlanıp iddianame kabul edildiğinde dosya kovuşturma aşamasına geçer ve savunmanın hareket alanı değişir. CMK yargılamanın usulünü, TCK suçun unsurlarını ve nitelendirmesini, 5275 sayılı CGTİHK ise hükmün infazına ilişkin sonuçları belirler. Bu rehber, kovuşturmada ispat faaliyetini görev ve yetki tartışmasıyla birlikte ele almaktadır.
Görevli Mahkeme: İddianamedeki Nitelendirmenin Ağırlığı
Hangi mahkemenin yargılama yapacağı, iddianamedeki hukuki nitelendirmeye göre belirlenir. Bu nedenle nitelendirmeye yönelik itiraz, yalnızca ceza miktarını değil yargılamanın yürüyeceği mahkemeyi de etkiler. Kovuşturma sırasında delillerin gelişmesiyle fiilin niteliği değişirse, mahkeme görevsizlik kararı vererek dosyayı gönderebilir; bu ihtimal savunmanın baştan hesaba katması gereken bir değişkendir.
Yer Yönünden Yetki ve İtiraz Zamanı
Ceza yargılamasında yer yetkisi kural olarak suçun işlendiği yere göre belirlenir. Teşebbüs, zincirleme suç veya birden çok yerde gerçekleşen icra hareketleri söz konusu olduğunda bu tespit tartışmalı hale gelir; bilişim yoluyla işlenen fiillerde ise sonucun doğduğu yer öne çıkar. Yetkiye ilişkin itirazın yargılamanın erken aşamasında ileri sürülmesi gerekir; ilerleyen aşamalarda yapılan itiraz dinlenmeyebilir.
Kovuşturmada Delil Tartışmasının Yürütülmesi
Kovuşturma, soruşturmada toplanan delillerin sınandığı aşamadır. Savunma bakımından etkili bir plan şu sırayı izler:
- İddianamedeki her bir maddi vakıanın hangi delile dayandırıldığının çıkarılması
- Delillerin hukuka uygun yöntemle elde edilip edilmediğinin ayrı bir başlıkta değerlendirilmesi
- Tanık beyanları arasındaki çelişkilerin tarih ve yer bilgisiyle karşılaştırılması
- Teknik rapora dayalı iddialar için karşı görüş veya ek inceleme talebinin zamanında sunulması
- Lehe olan delillerin toplanmasına ilişkin taleplerin duruşma tutanağına geçirilmesi
Talebin tutanağa geçmesi önemlidir; kayda geçmeyen bir istem, kanun yolu aşamasında değerlendirilme imkanını kaybeder.
Tebligat Gecikmesi ve Kanun Yolu Süresi
Bu aşamada en ciddi risk tebligattan doğar. Duruşma gününün sanığa ulaşmaması savunma hakkının kullanılamamasına, gerekçeli kararın geç tebliği ise kanun yoluna başvuru süresinin kaçırılmasına yol açar. Yokluğunda karar verilen dosyalarda süre, kararın usulüne uygun tebliğiyle işlemeye başlar; bu nedenle tebliğ evrakındaki tarih ve tebliğin kime yapıldığı bilgisi titizlikle incelenmelidir. Adres değişikliğinin mahkemeye bildirilmemesi, sonradan ileri sürülecek savunmaların önünü kapatabilir.
Duruşma Öncesi Hazırlık
Dosyanın tarih sırasına dizilmiş bir özetini çıkarmak, duruşmada hangi soruların sorulacağını netleştirir ve beyanların tutarlılığını korur. Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; suçun niteliği ve dosyadaki delil yapısı stratejiyi kökten değiştirebileceğinden, savunmanın bir hukukçu eşliğinde kurgulanması gerekir.