Kovuşturma, iddianamenin kabulüyle başlayan ve delillerin duruşmada tartışıldığı aşamadır. CMK düzeninde savunmanın en çok hak kaybettiği nokta, delilin niteliği kadar delil taleplerinin zamanında ve usulüne uygun dile getirilmemesidir. Bu rehber, kovuşturmadaki ispat çalışmasını tebligatın kaçırılması riskini merkeze alarak planlamayı ele alır.
İspat Planı Duruşmadan Önce Yazılır
Duruşmada doğaçlama savunma, dosyanın lehe unsurlarını görünmez kılar. Önce iddianamedeki her bir isnat ayrı satıra yazılır; her isnadın karşısına iddia makamının dayandığı delil, o delile karşı savunmanın itirazı ve savunmanın kendi delili yerleştirilir. Bu tablo çıkarıldığında hangi tanığın gerçekten dinlenmesi gerektiği, hangi bilirkişi incelemesinin sonucu değiştireceği kendiliğinden görünür hâle gelir.
Delilin Hukuka Uygunluğu Ayrı Bir Başlıktır
Ceza yargılamasında bir delilin içeriği kadar elde ediliş biçimi de tartışılır. Arama, el koyma, iletişimin denetlenmesi veya teknik takip yoluyla elde edilen kayıtlarda karar ve onay zincirinin dosyada bulunup bulunmadığı ayrıca denetlenmelidir. Savunma, bu itirazı genel bir cümleyle değil, hangi belgenin dosyada eksik olduğunu göstererek ileri sürdüğünde tutanağa geçirilebilir bir sonuç doğar.
Tebligatın Kovuşturmadaki Kritik Uğrakları
- İddianamenin ve duruşma gününün sanığa tebliği: savunma hazırlığı için tanınan zamanın başlangıcıdır.
- Bilirkişi raporunun tebliği: rapora itiraz ve ek rapor talebi bu tarihe bağlanır.
- Mütalaanın bildirilmesi: esasa karşı savunmanın hazırlanacağı andır.
- Gerekçeli kararın tebliği: kanun yoluna başvuru süresi bakımından en riskli aşamadır.
- Adres değişikliğinin bildirilmemesi: önceki adrese yapılan tebliğ geçerli sayılabilir ve duruşma yokluğunda ilerleyebilir.
Risk Azaltmak İçin Somut Adımlar
- Dosyanın UYAP üzerinden düzenli kontrolü için sabit bir takvim aralığı belirlenir; tebligatın beklenmesiyle yetinilmez.
- Adres, telefon ve varsa müdafi bilgisindeki her değişiklik mahkemeye yazılı olarak bildirilir.
- Tebliğ edilen her evrakın zarfı ve tebliğ tarihi saklanır; usulsüz tebligat iddiası ancak bu kayıtla ispatlanabilir.
- Duruşma tutanakları celse sonunda okunur; beyanın tutanağa yanlış geçmesi hâlinde düzeltme aynı celsede istenir.
- Tanık ve belge talepleri, ilgili celseden önce yazılı dilekçeyle sunulur; sözlü talep tutanağa geçmezse yok hükmündedir.
Hükümden Sonra Yapılan Hata
Uygulamada sık görülen kayıp, kısa kararın açıklandığı duruşmada bulunulup gerekçeli kararın beklenmesi ve bu arada adres takibinin gevşemesidir. Kanun yolu süresi tebliğe bağlı olduğundan, gerekçeli kararın ulaşmadığı düşüncesiyle beklemek riskli bir tercihtir. Hükümlülük hâlinde infaza ilişkin 5275 sayılı Kanun kapsamındaki taleplerin de ayrı bir takvimle izlenmesi gerekir.
Bu metin genel nitelikte bilgi sunar; suçun tipi, delil durumu ve dosyanın aşaması stratejiyi kökten değiştirebilir. Devam eden bir kovuşturmanız varsa savunma planınızı dosya içeriğini gören bir avukatla birlikte kurmanız önerilir.