İddianamenin kabulüyle birlikte dosya soruşturmadan kovuşturmaya geçer ve savunmanın hareket alanı biçim değiştirir. Artık talepler doğrudan mahkemeye yöneltilir, her istem duruşma tutanağına işlenir ve tutanağa geçmeyen talep sonraki aşamada yok hükmündedir. Bu rehber, kovuşturma boyunca süre ve delil taleplerinin nasıl yönetileceğini konu alır.
İlk Duruşmaya Kadar Yapılması Gerekenler
Tensip zaptı ve iddianame birlikte okunmalı, isnadın hangi eylemlere dayandığı madde madde çıkarılmalıdır. Bu aşamada dosyadaki delillerin listesi ile iddianamede dayanılan delillerin listesi karşılaştırıldığında, çoğu zaman toplanmamış veya eksik toplanmış deliller görünür hâle gelir. İlk duruşmadan önce sunulacak dilekçe, bu eksikleri tek tek ve gerekçesiyle ortaya koymalıdır.
Delil Talebinde Somutluk Ölçüsü
- Hangi kayıt isteniyor: kamera görüntüsü, HTS kaydı, banka hareketi, kurum yazışması
- Kayıt hangi kurumda bulunuyor ve hangi tarih aralığını kapsıyor
- Talep edilen delil hangi maddi vakıayı aydınlatacak
- Tanık dinlenmesi isteniyorsa tanığın hangi olguya ilişkin beyanda bulunacağı
- Bilirkişi incelemesi isteniyorsa hangi teknik sorunun çözülmesi gerektiği
Genel ifadelerle sunulan talepler reddedilmeye açıktır. Buna karşılık hangi vakıanın hangi delille aydınlanacağı gösterildiğinde, ret kararı verilse dahi bu ret sonraki aşamada denetlenebilir bir gerekçeye dayanmak zorunda kalır.
Saklama Süresi Olan Deliller
Kamera görüntüleri, iletişim trafiği ve bazı elektronik kayıtlar sınırlı süre saklanır. Kovuşturma aşamasında talep edildiğinde bu kayıtların çoktan silinmiş olması sık karşılaşılan bir sonuçtur. Bu nedenle zamana duyarlı deliller, dosyanın genel akışı beklenmeden ilk fırsatta ve yazılı olarak istenmelidir. Talebin duruşma gününe bırakılması, çoğu zaman telafisi olmayan bir eksiklik doğurur.
Duruşma Sürecinde İzlenecek Kontroller
- Her celse sonunda tutanak temin edilir ve beyanların doğru yazılıp yazılmadığı denetlenir
- Ara kararlarla istenen müzekkerelerin yazılıp yazılmadığı ve cevapların gelip gelmediği izlenir
- Cevap gelmeyen kurumlar için yenileme talebi zamanında sunulur
- Tanık beyanları arasındaki çelişkiler yazılı olarak mahkemenin dikkatine sunulur
- Bilirkişi raporuna itiraz süresi kaçırılmadan ayrıntılı ve teknik gerekçeyle karşılık verilir
Tutukluluk ve Koruma Tedbirlerinde Zaman
Tutukluluğun devamına ilişkin kararlar belirli aralıklarla incelenir ve bu kararlara karşı itiraz yolu açıktır. İtirazın yalnızca genel ifadelerle değil, dosyanın o tarihteki delil durumundaki değişimi göstererek yapılması gerekir. Adli kontrol tedbirlerinin ölçüsüzleştiği hâllerde de değiştirilmesi ya da kaldırılması ayrıca istenebilir.
Karar Sonrası İçin Hazırlık
Hüküm açıklandığında başlayan kanun yolu süresi kısadır ve gerekçeli karar beklenirken kaçırılabilir. Bu nedenle başvuru iradesinin süresinde ortaya konması, ayrıntılı gerekçenin ise karar tebliğ edildikten sonra sunulması güvenli bir yöntemdir.
Yukarıdaki açıklamalar genel usul bilgisi içerir. Suç tipi, dosyanın kapsamı ve mahkemenin yürüttüğü inceleme sonucu belirleyeceğinden, savunma stratejisinin dosyaya özgü biçimde kurulması gerekir.