Soruşturma evresi, dosyanın en sessiz ama en belirleyici bölümüdür. Bu aşamada yapılan itirazlar çoğu zaman eksik toplanan delilin sonradan hiç toplanamaması riskini önlemeye yöneliktir. Kovuşturma başladıktan sonra kaybolan bir kamera kaydını geri getirmek mümkün olmadığından, itirazın zamanı içeriği kadar önemlidir. Aşağıdaki çerçeve CMK'daki soruşturma düzeni, TCK'daki suç tanımları ve infaz aşamasında 5275 sayılı kanunun getirdiği sonuçlar birlikte düşünülerek hazırlanmıştır.
Soruşturmada İtirazın Konusu Ne Olabilir
İtiraz denince akla yalnızca kovuşturmaya yer olmadığına dair karar gelir; oysa bu evrede tutuklama ve adli kontrol kararları, el koyma işlemleri ve dosya inceleme yetkisinin kısıtlanması da ayrı ayrı itiraz konusudur. Her biri farklı mercie ve farklı süreye tabi olduğundan, itirazın adı ile mercii baştan doğru eşleştirilmelidir.
Kısıtlama Kararı Varken Savunma Nasıl Kurulur
Dosya inceleme yetkisinin kısıtlandığı hâllerde bile ifade tutanağı, yakalama tutanağı ve bilirkişi raporunun bir bölümü savunma tarafından bilinebilir. Kısıtlama kararının kapsamı ve süresi de ayrıca denetlenebilir. Uygulamada yapılan yaygın hata, kısıtlama var diye hiçbir talepte bulunulmaması ve dosyanın tek taraflı şekillenmesidir.
Delil Eksikliği İddiasını Somutlaştırmak
- Hangi delilin eksik olduğu adıyla yazılır: HTS kaydı, kamera görüntüsü, banka hareketi.
- Bu delilin hangi vakıayı aydınlatacağı tek cümleyle açıklanır.
- Delilin nerede bulunduğu ve saklama süresinin dolmak üzere olup olmadığı belirtilir.
- Toplanmadığı takdirde doğacak sonuç somut biçimde ifade edilir.
Bu dört unsur yazılmadığında talep, genel bir eksiklik şikâyeti gibi okunur ve sonuç doğurma ihtimali azalır.
Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararına İtiraz
Karara itiraz kısa bir süreye tabidir ve süre tebliğ ile başlar. İtiraz dilekçesinde kararın gerekçesi ile dosyadaki delil arasındaki çelişki gösterilmeli, yalnızca şikâyetin tekrarı yapılmamalıdır. Toplanmamış delil varsa bu, itirazın en güçlü dayanağıdır.
Kapanış Notu
Ceza soruşturmalarında her dosyanın kendi delil dengesi vardır ve burada anlatılanlar genel usul bilgisidir. Sürelerin kısa ve sonuçların ağır olduğu bu alanda, işlem yapılmadan önce dosyaya özgü hukuki değerlendirme alınması önem taşır.