İddianamenin kabulüyle dosya soruşturmadan kovuşturmaya geçtiğinde savunmanın hareket alanı kökten değişir. Artık mesele yeni delil aramaktan çok, dosyadaki delilin hangi iddiayı gerçekten karşıladığını duruşma tutanağına geçirebilmektir. CMK ve TCK ekseninde yürüyen bir yargılamada itiraz yollarının önemli kısmı ara kararlara bağlıdır ve dar sürelerle işler.
İspat Yükü Kimde, Savunma Neyi Kanıtlamak Zorunda Değil
Ceza muhakemesinde ispat yükü kural olarak iddia makamındadır; sanık masumiyetini ispatlamakla yükümlü değildir. Uygulamada en sık görülen stratejik hata, savunmanın refleks olarak karşı ispat yarışına girmesi ve iddianın boşluklarını farkında olmadan kapatmasıdır. Sağlıklı yöntem, iddianamedeki her eylemi ayrı satıra yazıp karşısına o eylemi destekleyen somut delili yerleştirmek, karşılığı boş kalan satırları ayrı bir başlıkta toplamaktır. Boş kalan satırlar savunmanın asıl argümanını oluşturur.
Ara Kararlara İtirazın Doğru Anı
Kovuşturmada tanık dinlenmesi talebinin reddi, bilirkişi raporuna itirazın karşılanmaması, dosyaya sonradan giren belgenin duruşmada okunmaması gibi kararlar hükümden önce şekillenir. Bunlara ilişkin beyan ve itirazlar o oturumda tutanağa geçirilmezse, sonraki aşamada hukuka aykırılık iddiası dayanaksız kalır. Her oturum sonunda tutanağın savunma beyanlarını eksiksiz yansıtıp yansıtmadığı kontrol edilmeli, eksiklik varsa aynı celsede düzeltme istenmelidir.
Tebligat Gecikmesinin Yarattığı Sessiz Kayıp
Duruşma günü, gerekçeli karar veya bilirkişi raporunun tebliğinde yaşanan gecikmeler dosyanın en tehlikeli kırılma noktasıdır. Adres değişikliğinin bildirilmemesi, tebligatın eski adrese yapılması ya da tebliğ şerhinin usulüne uygun düzenlenmemesi, itiraz süresinin kişi haberdar olmadan işlemeye başlaması sonucunu doğurabilir. Bu nedenle dosyadaki tebligat parçalarının fiziki olarak incelenmesi, tebliğ tarihinin ve tebliğ edilenin kim olduğunun ayrı bir tabloda tutulması gerekir. Usulsüz tebligat iddiası ileri sürülecekse, öğrenme tarihinin nasıl belgelendiği baştan planlanmalıdır.
Duruşma Öncesi Hazırlık Sırası
- İddianame eylem listesi ile delil listesi karşılıklı eşleştirilir.
- Hukuka aykırı elde edildiği düşünülen deliller ayrı klasöre alınır ve elde ediliş şekli belgelenir.
- Tanık beyanları arasındaki çelişkiler tarih sırasına dizilir.
- Talep edilecek her araştırma, hangi maddi vakıayı aydınlatacağı yazılarak somutlaştırılır.
- Tebligat evrakı ve süre başlangıçları tek bir takvimde toplanır.
Uygulamada Tekrarlanan Hatalar
- Talebin gerekçesiz yazılması ve reddedildiğinde itiraz zemininin kalmaması
- Dijital kayıtların kaynağı ve bütünlüğü belgelenmeden dosyaya sunulması
- Sonra hallederiz düşüncesiyle beyanın tutanağa geçirilmemesi
- Tebligat usulsüzlüğünün geç fark edilmesi
Buradaki açıklamalar genel nitelikte bilgilendirmedir. Her ceza dosyasının delil yapısı, isnat edilen suç ve yargılama aşaması farklı sonuçlar doğurur; adım atmadan önce dosyanın tamamı üzerinden hukuki değerlendirme yapılması yerinde olur.