Bir suç duyurusunun akıbeti çoğu zaman soruşturma aşamasında belirlenir. Savcılığın kovuşturmaya yer olmadığına karar vermesi dosyanın kapandığı anlamına gelmez; kanun bu karara karşı sulh ceza hakimliğine itiraz yolunu açık tutar. Ancak bu yol dar bir zaman aralığında ve belirli bir teknikle kullanılmadığında sonuç vermez. CMK, TCK ve 5275 sayılı Kanun çerçevesinde soruşturma aşamasındaki itiraz stratejisi aşağıda ele alınmıştır.
Soruşturmada Hangi Kararlara İtiraz Edilebilir?
Uygulamada itiraz denince akla yalnızca kovuşturmaya yer olmadığı kararı gelir. Oysa soruşturma sürerken tutuklama, adli kontrol, el koyma ve arama gibi koruma tedbirlerine ilişkin kararlar da ayrı itiraz yollarına tabidir. Bu kararların her biri farklı merci ve farklı süre içerir; hepsinin aynı dilekçeyle ve aynı sürede çözüleceği varsayımı yaygın bir hatadır.
On Beş Günlük Sürenin İşlemeye Başladığı An
Kovuşturmaya yer olmadığı kararına karşı itiraz süresi, kararın ilgiliye tebliğinden itibaren on beş gündür. Buradaki kritik nokta, sürenin öğrenme tarihinden değil usulüne uygun tebliğ tarihinden işlemeye başlamasıdır. Adres değişikliği bildirilmemişse, tebligat eski adrese yapılmış olsa dahi geçerli sayılabilir ve süre farkında olunmadan tükenebilir. Bu nedenle şikayetçi olunan her dosyada güncel adresin bildirilmesi ve dosyanın düzenli aralıklarla takip edilmesi gerekir.
İtiraz Dilekçesinin Delil Odaklı Kurulması
İtiraz, kararın haksız olduğunu söylemekle değil, eksik kalan soruşturma işlemini göstermekle sonuç verir. Etkili bir itirazda şunlar bulunur:
- Toplanmayan delilin ne olduğu ve nereden temin edilebileceği
- Dinlenmeyen tanıkların adı ve neyi anlatacakları
- İncelenmeyen kamera, iletişim veya banka kayıtlarının dönem bilgisi
- Kararda değinilmeyen somut olayların dosyadaki karşılığı
- Talep edilen ek soruşturma işlemlerinin sıralı listesi
Uzlaştırma Teklifi Geldiğinde Verilecek Karar
Bazı suç tipleri bakımından soruşturma aşamasında uzlaştırma yoluna gidilir. Teklifi kabul etmek, dosyanın kapanması sonucunu doğurabileceğinden, karar verilmeden önce zararın gerçekten karşılanıp karşılanmadığı, edimin ne zaman yerine getirileceği ve yerine getirilmemesi halinde ne olacağı netleştirilmelidir. Uzlaştırma kapsamına girmeyen bir suç bakımından yapılan teklif ise ayrıca sorgulanmalıdır.
Dosya Kapanmadan Kontrol Listesi
- Tebliğ tarihinin belgeyle sabitlenmesi
- Soruşturma dosyasının incelenerek eksik işlemlerin çıkarılması
- İtirazın süresi içinde ve doğru hakimliğe yöneltilmesi
- Yeni delil ortaya çıkması ihtimaline karşı ayrı bir izleme planı kurulması
- Mağduriyetin maddi sonuçları için ayrıca hukuk yolunun değerlendirilmesi
Yukarıdakiler genel bilgilendirme amacı taşır. Suçun niteliği ve dosyanın içeriği izlenecek yolu değiştireceğinden, karar elinize ulaştığında gecikmeden bir hukukçuya danışmanız yerinde olacaktır.