İdarenin işlem veya eyleminden doğan zararın giderilmesi için açılan tam yargı davasında iki kritik eşik vardır: zararın ve nedensellik bağının ispatı ile dava açma süresinin doğru hesaplanması. İYUK, VUK ve 6183 sayılı Kanun bağlamında bu iki eşik birbirini besler.
Sürenin Başlangıcını Belirlemek
İdari yargıda dava açma süresi, yazılı bildirim tarihinden itibaren işler; vergi mahkemelerinde ve genel idari yargıda öngörülen süreler farklıdır. İdari eylemlerden doğan zararlarda ise süre, eylemin öğrenildiği tarihten itibaren idareye yapılacak başvuru ve bu başvuruya verilen cevap üzerinden hesaplanır. Uygulamada en sık yapılan hata, doğrudan dava açılıp ön başvuru koşulunun atlanmasıdır.
Takvime yazılacak tarihler
- İşlemin tebliğ edildiği ya da eylemin öğrenildiği gün
- İdareye yapılan başvurunun kayda giriş tarihi
- İdarenin cevap verdiği veya cevap süresinin dolduğu gün
- Zararın miktarının netleştiği rapor veya fatura tarihi
Zararı Hesaplanabilir Kılmak
Tam yargı davasında talep, tek bir toplam rakam olarak değil kalem kalem kurulmalıdır. Maddi zararda fiili zarar ile yoksun kalınan kazanç ayrılmalı; her kalem fatura, bordro, keşif veya rapor gibi bir belgeye bağlanmalıdır. Manevi zarar talebinde ise olayın kişisel sonuçlarını gösteren sağlık kayıtları ve tanık beyanları belirleyici olur. Miktarın sonradan artırılabilmesi için dilekçede ıslah imkânının saklı tutulması pratik bir tedbirdir.
Hizmet Kusuru ile Kusursuz Sorumluluğu Ayırmak
- İdarenin hangi yükümlülüğü hiç yerine getirmediğini ya da geç yerine getirdiğini yazın.
- Bu kusur ile zarar arasındaki bağı, araya giren üçüncü kişi davranışlarını da tartışarak kurun.
- Kusur ispatının güç olduğu hâllerde kusursuz sorumluluk esaslarına dayanılıp dayanılamayacağını değerlendirin.
- Zararın oluşumunda kendi davranışınızın etkisi tartışılabilecekse, bu savunmayı önceden karşılayın.
Yürütmenin Durdurulması ve İptalle İlişki
Zararın kaynağı bir idari işlemse, iptal davası ile tam yargı davası birlikte ya da ayrı açılabilir. İptal kararının sonucu tazminat talebini güçlendirdiğinden, iki davanın takvimi birlikte kurgulanmalıdır. Vergi uyuşmazlıklarında ise tahsil aşamasına geçilmişse 6183 sayılı Kanun kapsamındaki işlemlere karşı ayrıca başvuru gerekebilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İdari yargıda süreler kesindir ve hak kaybına yol açar; bu nedenle işlemin tebliğinden sonra vakit kaybetmeden hukuki değerlendirme yaptırmanız uygun olur.