İdari işlem ya da eylem nedeniyle uğranılan zararın giderilmesi için açılan tam yargı davasında, davanın esasına girilmeden önce üç eşik aşılır: süre, görev ve yetki. Vergi uyuşmazlıklarında öne çıkan otuz günlük dava açma süresi ile genel idari dava süresinin karıştırılması, dosyanın hiç incelenmeden reddedilmesine yol açabilir. İYUK, VUK ve amme alacaklarının tahsiline ilişkin 6183 sayılı Kanun bu noktada birlikte okunmalıdır.
Süre Hangi Andan İşlemeye Başlar?
Tam yargı davasında sürenin başlangıcı, idari işlemin tebliği ile idari eylemin öğrenilmesi hallerinde farklı işler. İşleme dayalı zararlarda tebliğ tarihi esas alınırken, eylemden doğan zararlarda öğrenme tarihinden itibaren idareye önce başvurulması gerekir; bu ön başvuru bir usul inceliği değil, davanın görülebilmesinin şartıdır. Vergilendirme işlemlerine karşı açılacak davalarda ise ihbarnamenin veya ödeme emrinin tebliğ tarihi belirleyicidir ve kısa süre uygulanır.
Görev: İdare Mahkemesi mi, Vergi Mahkemesi mi?
Uyuşmazlığın kaynağı vergi, resim, harç veya benzeri mali yükümlülük ile bunların zam ve cezalarıysa vergi mahkemesi görevlidir. Zarar, idarenin hizmet kusurundan ya da idari eyleminden doğuyorsa idare mahkemesi devreye girer. Ödeme emri gibi tahsil aşamasına ait işlemlerde görev, işlemin dayandığı alacağın niteliğine göre belirlenir. Görevsiz mahkemede açılan dava dosya üzerinden gönderilse bile, arada geçen süre başka hak kayıplarına kapı aralayabilir.
Yetkili Yerin Belirlenmesi
- Taşınmaza ilişkin uyuşmazlıklarda taşınmazın bulunduğu yer
- Kamu görevlilerine ilişkin işlemlerde görev yerinin bağlı olduğu mahkeme
- Vergi uyuşmazlıklarında tarhiyatı veya tahsil işlemini yapan dairenin bulunduğu yer
- Diğer hallerde işlemi tesis eden idari merciin bulunduğu yer
Zararın İspatındaki Boşluklar
Tam yargı davasında en sık görülen eksiklik, idarenin kusurunun anlatılmasına yoğunlaşılıp zararın miktarının belgesiz bırakılmasıdır. Oysa nedensellik bağı kadar zararın kalemleri de gösterilmelidir: fatura, ödeme belgesi, kayıp gelirin dayanağı, onarım gideri, varsa bilirkişi incelemesine esas olacak teknik belgeler. Ayrıca dava dilekçesinde talep edilen tutarın, ıslah imkânı da düşünülerek makul ve gerekçeli biçimde belirlenmesi gerekir.
Dosya Hazırlığında Sıralama
- Tebliğ alındısı veya öğrenmeyi gösteren belge dosyanın ilk sayfasına konur.
- Ön başvuru zorunluysa yapıldığına dair kayıt ve idarenin cevabı eklenir.
- Görev ve yetki tercihi, dilekçede kısa bir paragrafla gerekçelendirilir.
- Zarar kalemleri tabloya dökülür, her kalemin belgesi numaralandırılır.
- Yürütmenin durdurulması talebi varsa telafisi güç zarar ayrıca açıklanır.
Bu metin bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Süreler ve yetki kuralları uyuşmazlığın türüne göre değiştiğinden, tebligatı aldıktan sonra vakit kaybetmeden dosyanızı bir hukukçuya inceletmeniz önerilir.