İdari işlem veya eylem nedeniyle zarara uğrayan kişinin açacağı dava tam yargı davasıdır. Bu davada en sık yaşanan kayıp, esasa ilişkin bir eksiklikten değil, sürenin ve mahkemenin yanlış hesaplanmasından doğar. İYUK, farklı mahkemeler için farklı süreler öngördüğünden, otuz gün ile altmış günün hangi hâlde uygulanacağı baştan netleştirilmelidir.
Otuz Gün mü, Altmış Gün mü?
Genel dava açma süresi idare mahkemelerinde altmış gün, vergi mahkemelerinde otuz gündür. Özel kanunlarda bunlardan ayrılan süreler öngörülmüşse o süreler uygulanır. Uyuşmazlığın vergi mahkemesinin görev alanına girip girmediği ise talebin kaynağına göre belirlenir: VUK ve 6183 kapsamındaki tarh, tahakkuk ve tahsil işlemleri vergi yargısına, hizmet kusurundan doğan zarar talepleri ise idare mahkemesine aittir. Aynı olaydan hem vergi işlemi hem zarar doğmuşsa, iki ayrı dosya açılması gerekebilir.
Eylemden Doğan Zararda Ön Başvuru Zorunludur
- İdari eylemden kaynaklanan zararlarda, dava açmadan önce ilgili idareye başvurulması gerekir.
- Bu başvuru, eylemin ve zararın öğrenilmesinden itibaren işleyen süre içinde yapılmalıdır.
- İdarenin cevap vermemesi hâlinde talep reddedilmiş sayılır ve dava süresi bu andan itibaren işlemeye başlar.
- Ön başvuru yapılmadan açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir; bu sırada süre de tükenmiş olabilir.
Sürenin Başlangıcı: Tebliğ mi, Öğrenme mi?
İşlemden doğan davalarda süre kural olarak yazılı bildirimden itibaren işler. Elektronik ortamda yapılan bildirimlerde tebliğ tarihinin nasıl belirlendiği ayrıca kontrol edilmelidir. Zararın miktarının sonradan artması hâlinde, ek talep bakımından yeni bir süre değerlendirmesi yapılması gerekir.
Yetkili Mahkeme Nasıl Bulunur?
İdari yargıda yetki kamu düzenindendir ve taraf iradesiyle değiştirilemez. Taşınmaza ilişkin uyuşmazlıklarda taşınmazın bulunduğu yer, kamu görevlilerine ilişkin işlemlerde görev yeri, diğer hâllerde ise dava konusu işlemi yapan idarenin bulunduğu yer mahkemesi esas alınır. Yetkisiz mahkemede açılan dava reddedilmez, dosya yetkili mahkemeye gönderilir; ancak yargı kolu yanlış seçilmişse durum farklıdır: adli yargıda açılan dava görev yönünden reddedilir ve idari yargıdaki süre bu arada işlemeye devam eder.
Dilekçe Öncesi Kısa Kontrol
- Talep bir işleme mi, yoksa eyleme mi dayanıyor?
- Ön başvuru gerekiyorsa yapıldı mı ve cevap tarihi kayıt altına alındı mı?
- Zarar kalemleri maddi ve manevi olarak ayrıştırılıp hesaplanabilir biçimde yazıldı mı?
Buradaki bilgiler genel çerçeveyi anlatır. Süreler kısa ve kesin olduğundan, elinizdeki tebligatın tarihine göre hesap yapılması için bir hukukçuya danışmanız yerinde olacaktır.