İdarenin işleminden ya da eyleminden zarar gören kişinin başvuracağı yol tam yargı davasıdır. Bu davada esasa ilişkin en güçlü iddia bile, süresi içinde açılmadığında incelenmez. İYUK, VUK ve 6183 sayılı Kanun çerçevesinde ilerleyen dosyalarda süre hesabı tek bir tarihe değil, birbirini etkileyen birkaç tarihe bağlıdır. Bu rehber, o tarihleri sırayla yerine oturtmak için hazırlanmıştır.
Zararın Kaynağı: İşlem mi, Eylem mi
Zarar bir idari işlemden doğuyorsa süre, işlemin yazılı bildirimiyle başlar. Zarar bir idari eylemden doğuyorsa önce eylemin ve zararın öğrenilmesi, ardından ilgili idareye ön başvuru yapılması gerekir. Ön başvuru, dava şartı niteliğinde bir aşamadır ve atlandığında dava usulden reddedilir. İnşaat, sağlık hizmeti veya altyapı kaynaklı zararlarda zararın hangi anda öğrenildiği çoğu zaman ayrı bir uyuşmazlık konusu olur.
Süreyi Etkileyen Ara Adımlar
- Üst makama yapılan başvurunun dava süresine etkisinin doğru değerlendirilmesi
- İdarenin cevap vermemesi hâlinde zımni ret tarihinin hesaplanması
- Vergi yargısı ile idari yargı arasındaki dava açma süresi farkının gözetilmesi; vergi mahkemelerinde otuz günlük sürenin işlediği hâllerin ayrıca kontrol edilmesi
- Adli tatilin süre sonuna denk gelmesi durumunda uzamanın hesaba katılması
Zarar Kalemlerinin Belgelenmesi
Tam yargı davasında talep, maddi ve manevi zarar olarak ayrılır ve her kalem ayrı gerekçelendirilir. Maddi zararda tedavi gideri, gelir kaybı, onarım bedeli ve varsa değer kaybı ayrı kalemler hâlinde gösterilmeli; her biri fatura, bordro veya ekspertiz raporuyla desteklenmelidir. Miktarın baştan tam bilinemediği hâllerde ıslah imkânı bulunsa da, dilekçedeki hesabın dayanağının açık yazılması sonraki aşamayı kolaylaştırır.
Dilekçede Yapılacak Son Kontroller
- Davalı idarenin doğru belirlenmesi ve birden çok idarenin sorumluluğu varsa hepsinin gösterilmesi
- Ön başvuru tarihinin ve idarenin cevabının dilekçe ekinde yer alması
- Yürütmenin durdurulması talebi varsa telafisi güç zararın somutlaştırılması
- İdareden olay dosyasının, teftiş ve inceleme raporlarının getirtilmesinin istenmesi
- Faiz başlangıç tarihinin açıkça belirtilmesi
Ret İhtimaline Karşı Hazırlık
Bilirkişi raporunun aleyhe gelmesi ihtimaline karşı, rapora itiraz noktalarının hangi teknik veriye dayanacağı önceden düşünülmelidir. Kanun yolu süresi ise gerekçeli kararın tebliğiyle işlemeye başlar ve bu tarihin ayrı bir hatırlatmaya bağlanması gerekir.
Yukarıdaki çerçeve genel niteliktedir; idari yargıda süreler dosyanın türüne göre değiştiğinden, zararı öğrendiğiniz tarihten itibaren vakit kaybetmeden hukuki değerlendirme almanız önerilir.