İdari yargıda dava kaybetmenin en yaygın nedeni esasa ilişkin bir zayıflık değil, süre ve ön koşul hatalarıdır. İYUK, VUK ve 6183 sayılı Kanun ekseninde hazırlanan bu rehber, tam yargı taleplerini süre disipliniyle birlikte ele alır.
Otuz Gün mü, Altmış Gün mü
Dava açma süresi tek bir rakam değildir. Vergi mahkemelerinde açılacak davalarda süre kural olarak otuz gün, idare mahkemeleri ve Danıştay'da açılacak davalarda ise altmış gündür. Özel kanunlarda bunlardan farklı süreler öngörülmüş olabilir; örneğin ödeme emrine karşı başvurular 6183 sayılı Kanun kapsamında çok daha kısa bir süreye bağlıdır. Bu nedenle işlemin hangi kanun kapsamında tesis edildiği belirlenmeden takvim kurulmamalıdır.
Tam Yargı Davasının Ön Koşulları
Tam yargı davası, idari işlem veya eylemden doğan zararın giderilmesini amaçlar. İdari eylemden doğan zararlarda dava açılmadan önce ilgili idareye başvurulması gerekir; bu başvuru dava şartı niteliğindedir ve atlanması hâlinde dava usulden reddedilir. İdari işlemden doğan zararlarda ise iptal davasıyla birlikte veya iptal kararından sonra tam yargı istenebilir. Hangi seçeneğin tercih edildiği dilekçede açıkça belirtilmelidir.
Zararın Belgelenmesi
- Zararın doğduğu tarihi gösteren belgeler ve olay tutanakları
- Maddi zarar kalemlerinin fatura, ödeme dekontu ve keşif raporlarıyla desteklenmesi
- İdarenin işlem veya eylemi ile zarar arasındaki nedensellik bağını gösteren kayıtlar
- Kusursuz sorumluluk iddiası varsa dayandığı somut olgular
- Faiz başlangıç tarihini gösteren belge ve talebin bu tarihe göre yazılması
Usule Aykırı İşlem Kaynakları
- Davanın, işlemi tesis eden idare yerine bağlı olduğu üst kuruma yöneltilmesi
- Talep sonucunun rakamla gösterilmemesi ve harcın eksik yatırılması
- Dilekçe ret kararı sonrası yenileme süresinin kaçırılması
- Yürütmenin durdurulması talebinin ayrıca ve gerekçelendirilerek istenmemesi
- Tebliğ tarihi yerine karar tarihinin esas alınarak süre hesaplanması
Dilekçe Öncesi Kontrol Listesi
- İşlemin tebliğ tarihini gösteren belge dosyada mı?
- Ön başvuru gerekiyorsa yapıldı ve cevabı beklendi mi?
- Zarar kalemleri tek tek ayrıştırılıp toplandı mı?
- İptal ve tam yargı taleplerinin birlikte mi ayrı mı ileri sürüleceğine karar verildi mi?
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar; her dosyanın kendi mevzuatı ve süre rejimi bulunur. Süre hatası telafisi güç sonuçlar doğurduğundan, tebligatı aldığınız gün takvimi bir hukukçuyla birlikte kurmanız yerinde olur.