İdarenin işlem veya eyleminden doğan zararın tazmini için açılan tam yargı davasında en sık karşılaşılan sorun esasa değil, süreye ve görevli yargı koluna ilişkindir. İYUK, VUK ve 6183 sayılı Kanun ekseninde yürüyen bu dosyalarda takvim, zararın öğrenildiği andan itibaren dikkatle kurulmalıdır. Aşağıda süreç bu eksende ele alınmaktadır.
Sürenin Başlangıcını Belirleyen Üç İhtimal
Bir idari işlemden doğan zarar söz konusuysa süre, işlemin tebliği ile başlar. İdari eylemden doğan zararlarda ise sürenin başlangıcı, zararın ve eylemin öğrenilmesine bağlanır ve öncesinde idareye başvuru şartı gündeme gelir. Zararın sonradan ortaya çıktığı hâllerde ise başlangıç anı ayrıca tartışılır. Genel dava süresi ile vergi uyuşmazlıklarına özgü süre birbirinden farklıdır; bu nedenle dosyanızda otuz günlük mü yoksa daha uzun bir sürenin mi geçerli olduğu, ilgili kanun metninden doğrulanmadan dilekçe yazılmamalıdır.
İdareye Başvuru Süreyi Nasıl Etkiler?
İdari eylemlerden doğan zararlarda, dava açmadan önce ilgili idareye başvurulması usulün bir parçasıdır. İdarenin cevap vermemesi belirli bir sürenin sonunda ret sayılır ve dava süresi bu andan itibaren işlemeye başlar. Buna karşılık işlemlere karşı yapılan isteğe bağlı üst makam başvurusunun süreye etkisi farklıdır. İki kurumun karıştırılması, davanın süre aşımından reddine yol açan en yaygın nedenlerdendir.
Adli Yargı mı, İdari Yargı mı?
- Kamu hizmetinin yürütülmesinden doğan zararlar kural olarak idari yargıda görülür.
- İdarenin özel hukuk kişisi gibi taraf olduğu sözleşmesel ilişkilerde adli yargı gündeme gelebilir.
- Kamu görevlisinin kişisel kusuru ile hizmet kusuru ayrımı, davalının kim olacağını belirler.
- Vergi ve kamu alacağının tahsiline ilişkin uyuşmazlıklarda özel usul kuralları uygulanır.
Dilekçe Hazırlığında Sıra
- Zararın türü maddi ve manevi olarak ayrıştırılır, her kalem ayrı hesaplanır.
- Zarar ile idari faaliyet arasındaki nedensellik bağı belge ile gösterilir.
- İdareye yapılan başvuru ve alınan cevap dilekçeye eklenir.
- Faizin başlangıç tarihi açıkça belirtilir.
- Islah imkânı gözetilerek talep miktarı temkinli belirlenir.
Merci Hatasının Bedeli
Görevsizlik kararı verilen dosyada süre bakımından her zaman koruma sağlanmaz; özellikle idari dava sürelerinin kısalığı düşünüldüğünde, yanlış yargı kolunda geçirilen aylar telafi edilemeyebilir. Aynı şekilde dilekçedeki eksiklikler nedeniyle verilen ret kararı üzerine yeniden dilekçe verilmesi için tanınan süre de sınırlıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Zararın kaynağı ve idarenin statüsü uygulanacak usulü değiştirebileceğinden, süre işlerken bir hukukçudan görüş alınması dosyanın esasa girebilmesi bakımından önemlidir.