Tam Yargı Davasında Otuz Günlük Süre Yanılgısı ve Görevli Yargı Yeri

İdarenin işlem veya eyleminden zarar gören kişinin açacağı tam yargı davasında iki soru öne çıkar: dava hangi yargı yerinde açılacak ve süre ne zaman dolacak? İdari Yargılama Usulü Kanunu, Vergi Usul Kanunu ve 6183 sayılı Kanun farklı süreler öngördüğünden, tek bir otuz gün kuralı varmış gibi hareket etmek sık rastlanan bir hatadır.

Otuz Gün mü, Altmış Gün mü

İdari yargıda genel dava açma süresi ile vergi mahkemelerinde uygulanan süre birbirinden farklıdır. Vergi uyuşmazlıklarında daha kısa olan süre esas alınırken, idare mahkemelerinde açılacak davalarda genel süre işler. Ayrıca özel kanunlarda başka süreler öngörülmüş olabilir. Bu nedenle işlemin tebliğ edildiği belgenin altındaki bilgilendirme notu ile dayanak mevzuat birlikte okunmalıdır.

İdari Eylemden Doğan Zararda Ön Başvuru

Dava idari bir eylemden kaynaklanıyorsa, doğrudan mahkemeye gidilmez. Önce ilgili idareye başvurulması ve zararın karşılanmasının istenmesi gerekir. Bu ön başvuru için eylemin ve zararın öğrenilmesinden itibaren işleyen bir süre ile her hâlde eylem tarihinden itibaren işleyen üst süre birlikte gözetilir. İdarenin cevabı ya da cevap vermemesi üzerine dava süresi başlar. Ön başvuru basamağını atlayan dava, bu nedenle reddedilebilir.

İdari Yargı ile Adli Yargı Sınırı

• Kamu hizmetinin yürütülmesinden doğan zararlar kural olarak idari yargıda görülür
• Kamu görevlisinin kişisel kusuruna dayanan bazı talepler adli yargıda ileri sürülebilir
• Sağlık hizmetinden doğan zararlarda kurumun statüsü belirleyici olur
• Yanlış yargı yerinde açılan dava görev yönünden reddedilir ve süre riski doğar

Üst Makama Başvurunun Etkisi

İdari işleme karşı dava açmadan önce üst makama başvurulması mümkündür ve bu başvuru dava süresini durdurur. Ancak başvurunun reddi veya cevapsız kalması üzerine kalan süre yeniden işlemeye başlar; bu hesabı yapmadan bekleyenler süreyi kaçırabilir. Başvurunun hangi makama yapıldığı da ayrıca kayıt altına alınmalıdır.

Zararı Belgelemek ve Yürütmeyi Durdurmak

1. Zararın doğduğu tarihin ve kapsamının belgelerle sabitlenmesi
2. Maddi zarar kalemlerinin fatura, rapor ve hesap tablosuyla ayrıştırılması
3. Manevi talebin dayanağının somut olgularla açıklanması
4. Telafisi güç zarar varsa yürütmenin durdurulması talebinin gerekçelendirilmesi
5. Bilirkişi incelemesi ihtiyacının dilekçede öngörülmesi

İdari uyuşmazlıklarda süreler kısa ve katıdır; işlemin size ulaştığı tarih tek başına belirleyici olabilir. Tebligatı aldığınız gün süre ve yargı yeri değerlendirmesini bir hukukçuyla yapmanız, esasa ilişkin haklılığınızın usul nedeniyle incelenmeden kalmasını önler.